Głębokomorskie środowiska dewonu jako klucz do zrozumienia globalnych perturbacji ekosystemowych

Głębokomorskie środowiska dewonu jako klucz do zrozumienia globalnych perturbacji ekosystemowych

  • Kierownik projektu: prof. dr hab. Grzegorz Racki, Uniwersytet Śląski
  • Tytuł projektu: Głębokomorskie środowiska dewonu jako klucz do zrozumienia globalnych perturbacji ekosystemowych
  • Konkurs: MAESTRO 4, ogłoszony 15 grudnia 2012
  • Panel: ST10
Grzegorz Racki w trakcie prac terenowych w kamieniołomie Ostrówka koło Kielc

Kierownik projektu (z prawej) w trakcie prac terenowych w kamieniołomie Ostrówka koło Kielc. Fot. J. Ciesielczuk

Projekt z zakresu nauk geologicznych pt. „Głębokomorskie środowiska dewonu jako klucz do zrozumienia globalnych perturbacji ekosystemowych” dotyczy okresu dewońskiego (od 418 do 369 milionów lat temu), wyróżniającego się w dziejach Ziemi przełomowymi zmianami w biosferze, tak morskiej, jak i lądowej, oraz licznymi kryzysami bioróżnorodności. Kluczem do lepszego zrozumienia przyczyn tych globalnych perturbacji, powiązanych z dynamicznie ewoluującym klimatem, jest rozszerzenie badań poza najlepiej dotychczas poznany typ ówczesnego środowiska morskiego – ciepłe obszary płytkowodnych szelfów strefy subtropikalnej.

Zaplanowane zostały interdyscyplinarne badania, przede wszystkim stratygraficzne, paleoekologiczne i geochemiczne, zapisu wybranych zdarzeń globalnych w bardzo słabo dotąd poznanych strefach mórz: głębokowodnej i – częściowo – z obszaru klimatu chłodnego w dziesięciu wybranych regionach (łącznie z Syberią, Chinami, Południową Ameryką i Australią). Tego typu ogólnoświatowe prace analityczne, na kwotę prawie 3 milionów złotych, mają duże znaczenie nie tylko dla zrozumienia uwarunkowań wielkich wymierań w przeszłości geologicznej, ale i dla bieżącej debaty na temat przyszłych zmian ekosystemowych. Bazując na ogólnej zasadzie „nie można zrozumieć teraźniejszości ani prognozować przyszłości bez dogłębnego poznania przeszłości”, uniwersalne znaczenie projektu przejawia się w dążeniu do pełniejszego zrozumienia aspektów reakcji współczesnych biocenoz na zachodzące zmiany środowiskowe, takie jak zakwaszenie wód oceanu w warunkach narastającego efektu cieplarnianego.

Grzegorz Racki w trakcie prac terenowych w kamieniołomie Ostrówka koło Kielc

Kierownik projektu w trakcie prac terenowych w kamieniołomie Kowala koło Kielc. Fot. M. Rakociński

Projekt będzie realizowany z udziałem 17 przeważnie młodych pracowników przez Uniwersytet Śląski w szerokiej współpracy krajowej (Instytut Paleobiologii i Instytut Nauk Geologicznych PAN, Uniwersytet Adama Mickiewicza) i międzynarodowej oraz pod auspicjami międzynarodowej Podkomisji Stratygrafii Dewonu (SDS), afiliowanej przy UNESCO. Zgromadzenie unikatowych materiałów badawczych i danych analitycznych przesądzi o przodującej roli polskich ośrodków w badaniach tego okresu w dziejach Ziemi w skali światowej, co zaowocuje w przyszłości kolejnymi projektami badawczymi, rozprawami doktorskimi i ważnymi publikacjami. Kontakty międzynarodowe i unikatowe doświadczenia terenowe młodych pracowników są też trudne do przecenienia dla rozwoju ich kariery. W ramach projektu przewidziano utworzenie trzech etatów naukowych: dla kierownika projektu, post-doca i doktoranta. Uzyskane wyniki zostaną udostępnione w formie bazy danych na specjalnie utworzonym portalu internetowym.


prof. dr hab. Grzegorz Racki

Zdjęcie portretowe Grzegorza Rackiego

Fot. M. Sobstel

Prof. dr hab. Grzegorz Racki jest profesorem zwyczajnym na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu. Studia geologiczne ukończył w 1976 r. na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 2006-2010 był dyrektorem Instytutu Paleobiologii PAN w Warszawie. Jako członek tytularny reprezentuje Polskę w międzynarodowej Podkomisji Stratygrafii Dewonu. Ponadto został powołany do Zespołu do Spraw Dobrych Praktyk Akademickich w MNiSW. Jest autorem bądź współautorem blisko 100 publikacji, m. in. monografii wydanej w 2005 w prestiżowej serii Elseviera. Jego zainteresowania naukowe skupione są na globalnych katastrofach ekologicznych w dziejach Ziemi (patrz http://gu.us.edu.pl/node/272371).