Badania biomedyczne a etyka

Badania biomedyczne a etyka

  • Kierownik projektu: Dr Marcin Waligóra, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum
  • Tytuł projektu: Zasady prowadzenia biomedycznych badań naukowych z udziałem człowieka. Wybrane zagadnienia bioetyczne.
  • Konkurs: SONATA 2, ogłoszony 15 września 2011 r.
  • Panel: HS1
Zdjęcie portretowe Marcina Waligóry

Fot. Anna Szot

Biomedycyna jest dziedziną medyczną wykorzystującą osiągnięcia nauk biologicznych, biotechnologicznych, biochemicznych, biofizycznych i ma zastosowanie między innymi w prewencji, diagnostyce i leczeniu chorób. Biomedyczne badania naukowe przyczyniają się do postępu w medycynie, a także do zwiększenia długości i jakości życia. Na pewnym etapie prowadzi się je z udziałem ludzi. Uczestnicy biomedycznych badań naukowych są narażeni na zwiększone ryzyko utraty zdrowia, a w skrajnych przypadkach – życia. Tutaj pojawia się etyczny problem: jak prowadzić skuteczne badania w biomedycynie, minimalizując przy tym ryzyko utraty zdrowia lub życia przez uczestników takich badań? Nad tym zagadnieniem pochyli się zespół kierowany przez dra Marcina Waligórę, z udziałem dra Jana Piaseckiego (UJ CM) i mgra Viliusa Dranseikę (Uniwersytet Wileński).

Celem projektu jest wypracowanie narzędzi ułatwiających etyczną ocenę badań biomedycznych z udziałem człowieka. Zespół badawczy zamierza opracować nowe i adaptować istniejące mechanizmy godzące interesy, które często pozostają ze sobą w sprzeczności: interes nauki i interes uczestnika badania biomedycznego. W szczególności zamierza skupić się na czterech zagadnieniach: zasadzie etycznego doboru losowego uczestników badania, określeniu warunków udziału grup szczególnie narażonych na wykorzystanie (vulnerable populations), metodach szacowania ryzyka przy prowadzeniu badań biomedycznych oraz na charakterystyce etycznych postulatów towarzyszących prowadzeniu badań epidemiologicznych (zasady Dobrej Praktyki Epidemiologicznej).

Głównym powodem podjęcia badań nad zagadnieniami etycznymi w kontekście biomedycznych badań naukowych z udziałem człowieka jest przekonanie o niedostatecznym dotychczasowym opracowaniu naukowym tej problematyki.

Badania realizowane w ramach projektu należą do badań koncepcyjnych, opierających się na systematycznym przeglądzie istniejącej literatury przedmiotu oraz analizie dokumentów prawnych. Ich wyniki zostaną udostępnione w postaci artykułów naukowych w czasopismach o zasięgu międzynarodowym oraz w postaci prezentacji konferencyjnych.

Wypracowane w ramach projektu rozwiązania będą mogły zostać wykorzystane do opracowania aktów prawnych, a także wytycznych i zaleceń powstających w ramach instytucji prowadzących badania biomedyczne z udziałem człowieka.

Badania są kontynuacją dotychczasowej współpracy członków zespołu, której efektem jest między innymi publikacja, powstała pod redakcją Joanny Różyńskiej i Marcina Waligóry, pt. „Badania naukowe z udziałem ludzi w biomedycynie. Standardy międzynarodowe”, Warszawa: Wolters Kluwer Polska 2012.


Dr Marcin Waligóra

Adiunkt w Zakładzie Filozofii i Bioetyki UJ CM. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim (doktorat w zakresie filozofii, 2007) oraz w International Academy of Philosophy w Santiago de Chile (2005). Absolwent programu Research Ethics in Central and Eastern Europe (2009-2011). Zredagował Principia fenomenologii, Etyczne aspekty decyzji medycznych (z J. Hartmanem), jest także autorem Wstępu do fenomenologii (w druku). Interesuje się bioetyką, etyką badań biomedycznych, a także fenomenologią. Strona internetowa zespołu: www.remedy.edu.pl