Dawid Kobiałka, Paweł Sikorski oraz Piotr Achinger opowiedzą o swoich badaniach naukowych podczas wykładów online organizowanych przez Copernicus Center. Pierwsza tegoroczna odsłona cyklu „Nauka w Centrum” już 19 listopada.
W październiku poznaliśmy nazwiska trzech laureatów Nagrody NCN, najbardziej prestiżowego wyróżnienia dla młodych badaczy pracujących w Polsce, przyznawanego za znaczące osiągnięcia naukowe z zakresu badań podstawowych.
Dawid Kobiałka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego zajmuje się archeologią sądową, archeologią zbrodni, archeologią niedawnej przeszłości i współczesnych konfliktów zbrojnych, a także studiami nad dziedzictwem oraz archeologią publiczną i wspólnotową. Nagrodę NCN w obszarze nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce otrzymał za badania archeologiczne miejsc masowych zbrodni z okresu II wojny światowej. Paweł Sikorski z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego w swojej pracy koncentruje się na kwasach rybonukleinowych RNA. Nagrodę NCN w obszarze nauk o życiu otrzymał za badania nad tym, w jaki sposób komórki rozpoznają dwuniciowe RNA i przekształcają ten sygnał w odpowiedź immunologiczną. Piotr Achinger z Instytutu Matematycznego PAN specjalizuje się w geometrii algebraicznej. Nagrodę NCN w obszarze nauk ścisłych i technicznych otrzymał za przełomowe wyniki dotyczące rozmaitości algebraicznych nad ciałami o charakterystyce dodatniej i ciałami niearchimedesowymi.
W najbliższych tygodniach laureaci Nagrody NCN 2026 opowiedzą o swoich badaniach w cyklu wykładów online organizowanym przez Centrum Kopernika. Transmisje będą dostępne na kanale Copernicus Center na YouTube oraz na playliście „Nauka w Centrum”.
Wykład Dawida Kobiałki
19.11.2026, godz. 18.00
Dawid Kobiałka, fot. Łukasz Bera/NCN
Archeologia masowych zbrodni z okresu II wojny światowej na Pomorzu Gdańskim
Początek II wojny światowej na Pomorzu Gdańskim wiązał się z fizyczną eliminacją określonych kategorii obywateli II RP. Zwłoki ofiar były ukrywane. Ślady masowych zbrodni zostały częściowo zniszczone w drugiej połowie 1944 r. przez Sonderkommando 1005. Materialne ślady tych wydarzeń oraz społeczna pamięć z nimi związana są tematem badań archeologicznych zespołu Dawida Kobiałki prowadzonych m.in.. na Pomorzu Gdańskim. On sam pochodzi z Chojnic, jako dziecko spędzał czas z kolegami w miejscu, które było nazywane Doliną Śmierci. Trzy dekady później jako doktor archeologii, wraz z grupą naukowców, wolontariuszy, społeczników i prokuratorów IPN wrócił do tego miejsca, aby odnaleźć szczątki ofiar. Ich badania doprowadziły do odnalezienia około 700 ofiar.
– Na podstawie dowodów, które odnajdujemy, próbujemy zrekonstruować, jak do tych zbrodni dochodziło i w jaki sposób zacierano ślady tych czynów. Interesuje nas też, jak pamięć o tych wydarzeniach funkcjonuje dzisiaj w lokalnych społecznościach – mówi Dawid Kobiałka.
Prace zespołu Dawida Kobiałki to pierwsze prace prowadzone w miejscach kaźni z czasów II wojny światowej w sposób stricte naukowy, zgodnie z aktualnymi standardami archeologii. Wcześniej prowadzono ekshumacje masowych mogił, ale w innym kontekście społecznym, historycznym, ekonomicznym i w zupełnie innym celu – celu humanitarnym.
– Dla nas archeologia jest pewną ramą rozumienia, postrzegania miejsca zbrodni – podkreśla dr Kobiałka. – W naszych badaniach rozwijamy ideę archeologii masowych zbrodni jako wielowymiarowego, wielopoziomowego podejścia interdyscyplinarnego, które ma zaoferować nowy sposób mówienia, pisania i dokumentowania trudnego dziedzictwa II wojny światowej. Jest to nauka o znaczeniu społecznym, kulturowym, humanitarnym.
Dawid Kobiałka wystąpił również w podcaście NCN 04/08 – Jak kształtować karierę w nauce?
W cyklu Nauka w Centrum odbyło się już 18 wykładów laureatek i laureatów Nagrody NCN z lat 2020-2025. Opowiadali m.in. o tym, jakie funkcje pełnią błonowe labirynty w nanoświecie komórki, jak codzienne mentalne podróże w czasie pomagają nam planować, regulować i nadawać sens naszemu życiu oraz jak wiązanie supełków na cząsteczkach pomaga w stworzeniu najmniejszych maszyn świata – maszyn molekularnych. Kolejne odsłony cyklu już wkrótce na kanale Copernicus Center: 10 grudnia o badaniach nad RNA opowie Paweł Sikorski.