Prof. Grzegorz Pietrzyński z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN otrzymał dofinansowanie na realizację projektu „Toward Autonomous Observatories”. W drugiej, ostatniej rundzie konkursu na 2025 rok Europejska Rada ds. Badań Naukowych przyznała łącznie 136 grantów Proof of Concept.
Projekt realizowany w CAMK PAN otrzymał dofinansowanie w wysokości 150 tys. euro. Jego celem jest stworzenie profesjonalnego oprogramowania, które umożliwi w pełni autonomiczne i jednoczesne sterowanie wieloma teleskopami oraz instrumentami naukowymi. System będzie podejmował decyzje w czasie rzeczywistym – m.in. na podstawie warunków pogodowych, priorytetów naukowych oraz harmonogramów prowadzonych obserwacji.
Prof. Grzegorz Pietrzyński podczas obchodów 10-lecia Narodowego Centrum Nauki, fot. Michał Łepecki/NCN
Takie rozwiązanie może zwiększyć efektywność obserwacji astronomicznych nawet o 30 procent, poprawić jakość pozyskiwanych danych oraz obniżyć koszty operacyjne dużych projektów badawczych. Nowy system będzie testowany w Obserwatorium Cerro Murphy im. Rolfa Chini w północnym Chile, prowadzonym przez CAMK PAN – jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji nieba.
– Nie istnieje jedna, formalna definicja obserwatoriów autonomicznych. Przedstawiona w opisie grantu koncepcja jest w dużej mierze naszą autorską wizją – zaznaczył prof. Pietrzyński w materiałach instytucji. W projekcie AutObs, poza kierownikiem, pracują także: Mikołaj Kałuszyński, dr Marek Górski oraz Mirosław Kicia.
Granty Proof of Concept są skierowane do laureatek i laureatów wcześniejszych grantów ERC. Wspierają działania zmierzające do praktycznego wykorzystania wyników badań – od rozwoju technologii, przez analizę potencjału wdrożeniowego, po przygotowanie do dalszych etapów komercjalizacji. Program jest finansowany w ramach „Horyzontu Europa”, ramowego programu Unii Europejskiej na rzecz badań naukowych i innowacji.
W dwóch rundach konkursu Proof of Concept na 2025 rok oceniono łącznie 879 wniosków, z czego 300 otrzymało finansowanie. Projekty będą realizowane w 23 państwach członkowskich Unii Europejskiej i krajach stowarzyszonych.
Europejska Rada ds. Badań Naukowych wspiera badania podstawowe od 2007 roku. Do tej pory sfinansowała niemal 18 tysięcy projektów realizowanych przez ponad 10 tysięcy badaczek i badaczy z 85 krajów. Wśród nich jest 101 projektów realizowanych w Polsce.
Prof. Grzegorz Pietrzyński jest laureatem dwóch wcześniejszych grantów ERC. W swojej karierze realizował także cztery projekty finansowane przez Narodowe Centrum Nauki.