W dziesiątej edycji konkursu SONATINA wyłoniliśmy 76 laureatek i laureatów znajdujących się na początku kariery naukowej. Otrzymają łącznie ponad 60 mln zł na dalszy rozwój, w tym na prowadzenie badań podstawowych lub aplikacyjnych, zatrudnienie na pełny etat, oraz staże zagraniczne.

W konkursie SONATINA 10 o finansowanie mogły ubiegać się osoby ze stopniem doktora, uzyskanym w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 15 maja 2026 r. To badaczki i badacze, którzy dopiero rozpoczynają kariery i aktywnie szukają swojego miejsca w nauce. Granty SONATINA wspomagają ich na tym etapie, m.in. poprzez zapewnienie środków na zatrudnienie dla kierownika projektu na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze, na cały okres realizacji projektu. Miejscem realizacji projektu i zatrudnienia kierownika nie może być podmiot, w którym uzyskał on stopień doktora. W tej edycji konkursu pojawił się dodatkowy wymóg: podmiot zatrudniający musi mieć co najmniej jedną dyscyplinę z nadaną kategorią naukową. 

Grant SONATINA może trwać 24 lub 36 miesięcy. Jego ważną częścią jest staż zagraniczny trwający od 3 do 6 miesięcy, który umożliwia początkującym badaczkom i badaczom zdobycie wiedzy i doświadczenia podczas pobytu w wysokiej jakości zagranicznych ośrodkach naukowych. Koszty tych staży po raz pierwszy pokryje Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej. 

Statystyki

Liczba wniosków składanych w konkursie SONATINA cały czas rośnie, podobnie jak w pozostałych konkursach NCN. W ciągu ostatnich pięciu lat zaobserwowaliśmy wzrost o ponad 100% – w szóstej edycji SONATINY otrzymaliśmy 157 wniosków o łącznej wartości niemal 106 mln zł, a w obecnie rozstrzygniętej dziesiątej edycji – aż 333 wnioski na kwotę ponad 263 mln zł. Finansowanie pięć lat temu otrzymały 32 wnioski o wartości 22,4 mln zł, teraz – 76 wniosków o łącznym budżecie ponad 60 mln zł. 

W ciągu pięciu lat i pięciu edycji konkursu SONATINA:

• liczba wniosków podwoiła się,
• wartość złożonych wniosków wzrosła niemal 2,5-krotnie, co jest m.in. efektem wzrostu kosztów prowadzenia badań,
• liczba finansowanych wniosków wzrosła również niemal 2,5-krotnie,
• nakłady NCN na ich finansowanie wzrosły 2,67 razy.

Wskaźnik sukcesu w konkursach SONATINA w ciągu ostatnich pięciu lat wahał się w przedziale 20 – 23%. Tylko raz, w roku 2024, zanotowaliśmy istotny spadek, do poziomu niespełna 16%, związany z sytuacją budżetową NCN. Sytuację zmieniło przekazanie NCN przez premiera RP papierów skarbowych o nominalnej wartości 500 mln zł pod koniec 2024 roku. Środki z obligacji wraz z odsetkami zasilą budżety konkursów w latach 2026-2028, przede wszystkim tych kierowanych do naukowczyń i naukowców na wczesnych etapach kariery.

Torfowiska, hydrożele i milczenie konstytucji – nad czym będą pracować laureaci?

Wśród laureatów SONATINY w grupie nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce jest dr Marta Michalska, która w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla przeprowadzi badania nad narracjami o walce z hałasem w okresie II Rzeczypospolitej. Badaczka pochyli się nad dźwiękami przeszłości generowanymi przez życie codzienne w okresie międzywojennym, ich natężeniem oraz odczuwalnym poziomem hałasu. Punktem odniesienia dla jej prac będzie slogan o „walce z hałasem”, wszechobecny w polskich gazetach z okresu międzywojennego. Dr Anna Mędrzecka-Stefańska na Politechnice Wrocławskiej zrealizuje badania nad procesem kształtowania się języka nowoczesnej poezji polskiej w szczególnym czasie – kiedy Polska nie istniała jako Państwo, a twórczość literacka rozwijała się w trzech zaborach oraz na emigracji. W projekcie powstanie zrównoważony korpus tekstów poetyckich z XIX wieku, w tym autorstwa kobiet, który zostanie następnie przeanalizowany z wykorzystaniem metod cyfrowych na trzech poziomach: słownictwa, stylu oraz wersyfikacji. Dr Dominik Łukowiak na Uniwersytecie Warszawskim przeprowadzi badania nad problematyką milczenia konstytucji, czyli sytuacji, w której ustawa zasadnicza pomija pewne kwestie milczeniem. Taki stan prawny bywa trudny w interpretacji – brak wyraźnych przepisów można potraktować zarówno jako lukę w prawie, jak i celowe pozostawienie danego obszaru do decyzji kompetentnych organów lub instytucji. Celem projektu dra Łukowiaka jest opracowanie spójnego modelu analizy milczenia konstytucji jako odrębnej kategorii interpretacyjnej, który może przyczynić się do zwiększenia przejrzystości i przewidywalności orzecznictwa.

W grupie nauk o życiu (NZ) w gronie laureatów znalazł się dr Mateusz Wdowiak, który na Uniwersytecie Warszawskim będzie pracować nad nowymi strategiami zwalczania patogenów wobec ich rosnącej lekooporności. Przedmiotem jego badań będą peptydy przeciwdrobnoustrojowe, niewielkie, naturalnie występujące cząsteczki stanowiące element układu odpornościowego wielu organizmów, które eliminują drobnoustroje poprzez destabilizację ich osłon komórkowych. Ich ograniczeniem jest obecnie niska stabilność w organizmie człowieka. Celem projektu będzie opracowanie bardziej stabilnych i skutecznych peptydów w postaci analogów zbudowanych z D-aminokwasów oraz ich stabilizowanych wariantów zszywanych wewnątrzcząsteczkowo. Dr Kamila Urbańczyk w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu zrealizuje grant SONATINA, w ramach którego przeprowadzi wieloośrodkowe badanie oceniające kompleksowe usługi farmacji klinicznej u pacjentów hospitalizowanych. Niewłaściwe stosowanie leków, działania niepożądane lub interakcje między lekami co roku przyczyniają się do dużej liczby powikłań oraz hospitalizacji. Dr Urbańczyk przyjrzy się możliwościom poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii u pacjentów chirurgicznych, którzy w szpitalu otrzymują leki związane z przebytym zabiegiem lub operacją, kontynuują leczenie w domu, a często jednocześnie przyjmują leki w przebiegu chorób przewlekłych. Badanie obejmie ponad 700 pacjentów w ośmiu szpitalach w Polsce. Celem projektu jest ocena skuteczności modelu opieki zdrowotnej znanego jako Integrated Medicines Management (IMM) czyli zintegrowany system zarządzania farmakoterapią, w którym farmaceuta kliniczny uczestniczy w opiece nad pacjentem przez cały okres hospitalizacji. Dr Łukasz Witucki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu przyjrzy się możliwym czynnikom wpływającym na rozwój choroby Alzheimera, nieuleczalnej i najczęstszej postaci otępienia, prowadzącej do stopniowej utraty pamięci, zdolności poznawczych i samodzielności. Ostatnie badania wskazują, że istotnym czynnikiem rozwoju tej choroby mogą być zaburzenia metaboliczne. Jednym z najlepiej udokumentowanych czynników ryzyka jest podwyższony poziom homocysteiny we krwi, która ulega przekształceniu w tioloakton homocysteiny, cząsteczkę uszkadzającą białka. Jednym z enzymów eliminujących tę cząsteczkę jest BPHL. Dr Witecki w swoim projekcie sprawdzi, jaką rolę pełni w mózgu ten enzym oraz w jaki sposób może być wykorzystany w diagnostyce lub opracowaniu terapii w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych. 

W grupie nauk ścisłych i technicznych (ST) grant SONATINA otrzymała m.in. dr Adrianna Kaczmarska-Król, która na Politechnice Lubelskiej będzie pracować nad materiałami wspierającymi proces regeneracji tkanek oraz leczenie trudno gojących się ran. Skupi się na hydrożelach – miękkich, silnie uwodnionych strukturach, które mogą utrzymywać wilgotne środowisko rany, chronić ją przed czynnikami zewnętrznymi oraz pełnić funkcję nośników leków. Hydrożele stosowane obecnie często są mechanicznie niestabilne, trudno jest kontrolować przebieg procesu uwalniania z nich leków. Dr Kaczmarska-Król będzie pracować nad nowym typem hydrożeli, opartym na połączeniu naturalnych polisacharydów z materiałem mineralnym, oraz sprawdzi potencjał jego zastosowania w medycynie. Laureatką SONATINY w grupie ST została również dr inż. Julia Mazurków, która w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk będzie pracować nad strategią wykrywania w środowisku obecności związków organicznych zawierających grupę nitrową. Związki te są wykorzystywane w wielu sektorach przemysłu, a także w działalności militarnej i w przebiegu konfliktów zbrojnych. W konsekwencji są często obecne jako zanieczyszczenia w glebie, wodach gruntowych oraz wodach powierzchniowych, jednak ich wykrycie wciąż pozostaje wyzwaniem. Dr inż. Mazurków zaproponuje modyfikację techniki analitycznej SERS (powierzchniowo wzmocnionej spektroskopii Ramana) w połączeniu z elektrochemią, aby zwiększyć wykrywalność związków z grupą nitrową w środowisku. Badania będą mieć charakter interdyscyplinarny, połączą chemię analityczną, inżynierię materiałową, kryminalistykę i naukę o zrównoważonym rozwoju. Dr inż. Sebastian Kuśmierz zrealizuje na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie badania nad torfowiskami. Powszechnie uważa się, że odbudowa torfowisk pomaga w walce ze zmianami klimatycznymi, ponieważ są one naturalnymi magazynami węgla i pomagają ograniczyć emisję CO2 do atmosfery. Nowe badania pokazują jednak, że odbudowa torfowisk może zwiększać emisję tlenku diazotu (N2O), gazu cieplarnianego o niemal 300 razy większym potencjale tworzenia efektu cieplarnianego niż CO2. W swoim projekcie dr inż. Kuśmierz sprawdzi, w jakich warunkach odtwarzanie torfowisk niesie ze sobą oczekiwane korzyści. Skupi się na torfowiskach bogatych w substancje organiczne i składniki odżywcze, analizując czynniki sprzyjające emisji N2O oraz sposoby ich ograniczania.

Tematy wszystkich projektów zakwalifikowanych do finansowania oraz ich opisy popularnonaukowe są dostępne na listach rankingowych SONATINA 10.

Listy rankingowe 

Listy rankingowe w .pdf

Jak wyłoniono laureatów?

Wnioski były oceniane zgodnie ze sprawdzoną dwuetapową procedurą peer-review, w której główną rolę odgrywają zespoły ekspertów wybrane przez Radę NCN, z uwzględnieniem opinii ekspertów zewnętrznych. W przypadku konkursu SONATINA 10 dodatkowo na drugim etapie oceny kierownik projektu odbył rozmowę kwalifikacyjną w języku angielskim, w krakowskiej siedzibie NCN, a jej wyniki zostały uwzględnione przez zespół ekspertów przy ustaleniu ostatecznej oceny wniosku. Eksperci oceniali m.in. poziom naukowy i nowatorski charakter badań, możliwość realizacji planowanych badań i ich wpływ na rozwój dyscypliny naukowej, kwalifikacje i osiągnięcia kierownika projektu (w tym publikacje w renomowanych czasopismach), a także zasadność wyboru podmiotu i miejsca odbycia stażu.

Dziesięcioro naukowców z najlepszych ośrodków naukowych na świecie otrzymało finansowanie w ramach pilotażowego programu Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej TOP200 im. Weigla. NCN sfinansuje komponenty badawcze 9 laureatów warte ponad 3 mln zł.

Program TOP200 im. Weigla to inicjatywa Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA), której celem jest przyciąganie do Polski wybitnych naukowców z uczelni znajdujących się w pierwszej dwusetce światowych rankingów: Academic Ranking of World Universities, QS World University Rankings oraz Times Higher Education World University Rankings. Program jest częścią inicjatywy Komisji Europejskiej Choose Europe for Science, promującej mobilność naukowców i pozyskiwanie talentów naukowych .

W gronie laureatów programu TOP200 znalazło się siedmioro doświadczonych badaczy, którzy złożyli wnioski w ramach ścieżki Senior Fellow oraz troje naukowców w ścieżce Junior Fellow. Reprezentują oni nauki humanistyczne  (historia, historiografia, filozofia, językoznawstwo), a także nauki ścisłe i techniczne (astronomia, chemia, inżynieria materiałowa) oraz nauki o życiu (tematyka projektów dotyczy nowotworów, otyłości dziecięcej oraz funkcjonowania ludzkiego mózgu). Łączna kwota projektów zakwalifikowanych do finansowania to niemal 19 mln zł. Narodowe Centrum Nauki sfinansuje 9 komponentów badawczych o wartości 3 171 149 zł. Dziesiąty komponent sfinansuje Narodowe Centrum Badan i Rozwoju.

Beneficjenci przyjadą do sześciu jednostek akademickich, które należą do największych grantobiorców NCN. Są to Uniwersytet Jagielloński (3 zakwalifikowane projekty), Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (3 projekty), a także Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk, Instytut Chemii Fizycznej PAN, Politechnika Gdańska oraz Politechnika Warszawska (po 1 projekcie). Obecność naukowców związanych z takimi ośrodkami jak Harvard University, University of Oxford czy Michigan State University stworzy polskim zespołom badawczym nowe możliwości rozwoju.

Kierownikiem projektu w ścieżce Senior Fellow mógł zostać cudzoziemiec posiadający co najmniej stopień doktora, który w ciągu ostatnich 4 lat pracował naukowo przez okres co najmniej 36 miesięcy poza Polską w ośrodku ulokowanym na jednej z dwustu pierwszych pozycji na przynajmniej jednym z wymienionych wcześniej rankingów. Ścieżka Junior Fellow dostępna była dla młodych badaczy z zagranicy, którzy w ciągu ostatnich 2 lat pracowali w takim ośrodku przynajmniej przez rok a stopień doktora uzyskali nie wcześniej niż 7 lat przed złożeniem wniosku.

NCN od lat współpracuje z NAWA finansując komponenty badawcze w ramach programu Polskie Powroty, a w konkursie SONATINA 10 przeznaczonym dla młodych naukowców staż zagraniczny finansowany jest po raz pierwszy przez NAWA. Aby zachęcić naukowców z zagranicy do prowadzenia badań w polskich jednostkach naukowych od 2026 r. rozszerzyliśmy tę współpracę o program TOP200 wspierający transfer wiedzy, budowanie międzynarodowych sieci współpracy oraz zwiększanie obecności i rozpoznawalności Polski na świecie. Program TOP200 im. Weigla ma charakter pilotażowy – o jego ewentualnej kontynuacji zdecyduje Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Kolejna bohaterka cyklu, Karolina Kremens, bada wpływ nowych technologii na proces karny i pyta, jak zasady procesowe wyglądałyby, gdyby przy ich tworzeniu obecne były grupy dotąd pomijane.

Pokolenie NCN to badaczki i badacze, których praca przesuwa granice wiedzy i zmienia nasze życie – poprawia zdrowie, chroni środowisko, rozwija technologie i pogłębia zrozumienie świata.

Dr hab. Karolina Kremens, profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego, kieruje Centrum Digital Justice na tej uczelni. Zajmuje się porównawczym i międzynarodowym postępowaniem karnym, wpływem nowych technologii na proces karny, rolą płci w tym procesie, a także organizacją i funkcjonowaniem prokuratury. Była i jest kierowniczką czterech projektów NCN, w czerwcu tego roku otrzymała grant ERC Advanced.

Nowe technologie w procesie karnym

Nowe technologie zmieniają proces karny od dawna. Badania DNA i identyfikacja przez odciski palców też kiedyś były nowością – przypomina badaczka. Dziś rośnie jednak ich zasięg. Materiał dowodowy coraz rzadziej ma klasyczną postać: miejsce przeszukania torebki czy mieszkania zajmuje przeszukanie telefonu i chmury, a obok zeznań w aktach pojawiają się dane geolokalizacyjne. Inny jest też krąg osób, które dowody dostarczają, bo nagrania i zapisy przesyłają dziś sami uczestnicy zdarzenia i świadkowie. Za tym idą pytania o to, kto materiał zebrał i czy nie został on zmanipulowany. Najwyraźniej widać to w dowodach przedstawianych przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, którymi zajmuje się kierowane przez naukowczynię Centrum.

Zmiana sięga głębiej, do fundamentów postępowania. – Technologia bardzo mocno modyfikuje te zasady procesowe, które kiedyś funkcjonowały w określony sposób, chociażby zasadę bezpośredniości czy zasadę równości broni – mówi Karolina Kremens.

Zdalne postępowania i dowody elektroniczne

Badaczka wskazuje dwa obszary, w których cyfrowa zmiana dotyka procesu karnego najmocniej. Pierwszy to zdalne postępowania, upowszechnione po pandemii i uregulowane w wielu krajach. Naukowczyni nie ocenia ich jednoznacznie. Widzi zalety tam, gdzie odległości są duże i gdzie udział na odległość zdejmuje ze świadka np. konieczność organizowania opieki nad dziećmi. Wskazuje też koszty: świadek zeznaje z miejsca, nad którym organ nie ma kontroli, więc nie wiadomo, czy ktoś na niego nie wpływa, a bariery sprzętu i umiejętności bywają pomijane. – A my zakładamy jako, powiedzmy, bogaci, wykształceni uczestnicy procesu karnego, że to wszyscy mają dostęp do komputera, telefonu czy internetu, stabilne łącze – mówi Karolina Kremens.

Drugi obszar to dowody elektroniczne, które uchodzą za bardziej wiarygodne niż zeznania. Prawniczka pyta, komu wierzymy, że dowód powstał w określonych warunkach, i kto w ogóle jest w stanie go wytworzyć. Dla wyjaśnienia buduje sytuację małżeństwa spierającego się w sądzie w sprawie o przemoc domową: tylko jedna ze stron kontroluje rodzinną chmurę, a więc i nagrania z telefonu drugiej osoby. Wtedy o tym, czyja wersja zdarzeń zostanie przyjęta, decyduje dostęp do danych, a nie ich treść.

Feministyczny proceduralizm

Od tych nierówności zaczyna się projekt, na który badaczka otrzymała grant ERC. Ma on zrekonstruować proces karny i stworzyć koncepcję feministycznego proceduralizmu: model zasad procesowych, jakie powstałyby, gdyby do ich tworzenia zaproszono także grupy marginalizowane. – Feministyczny proceduralizm jest tym, co stworzę na sam koniec tego projektu – mówi naukowczyni.

Narzędziem jest feministyczna teoria prawa w ujęciu interseksjonalnym, a więc uwzględniająca klasę, wykształcenie, zasobność, etniczność i orientację seksualną. Badania obejmą Polskę i Kanadę, gdzie dostępne są perspektywy w Polsce nieobecne, w tym prawa Pierwszych Narodów, Inuitów i Metysów. Szansą na przebudowę zasad procesowych jest, zdaniem badaczki, sama transformacja cyfrowa, która i tak je zmienia.

Do studia prawniczka przyniosła dwa przedmioty. Pierwszy to grafika autorstwa Łukasza Kubińskiego, która przedstawia konstrukcję projektu. – Laboratorium – proces karny, narzędzie – feministyczna teoria prawa i szansa, którą jest era cyfrowa – wylicza Karolina Kremens. Drugi, to płyta Taylor Swift. Utworem przewodnim projektu ma zostać piosenka artystki "Mad Woman", czyli szalona kobieta. – Uważam, że bardzo dobrze oddaje to, o czym jest ten projekt i jak dużo będę musiała energii włożyć w to, żeby przekonać ludzi do tego, że to szaleństwo, które jest w tym projekcie, jest jednak realne - mówi badaczka. 

Zanim był ERC, były granty NCN

Karolina Kremens kierowała czterema projektami NCN. Zaczynała od SONATY, potem przyszły SONATA BIS i PRELUDIUM BIS, a dziś realizuje OPUS. Za nimi stały zespoły różnej wielkości, ze studentami i doktorantami, i właśnie tam nauczyła się nimi zarządzać. Recenzenci jej wniosku do ERC odnotowali, że nigdy nie kierowała grantem europejskim, a jednak uznali tę krajową ścieżkę za dowód, że poradzi sobie z budżetem 2,5 mln euro na pięć lat. Dlatego badaczka uważa granty NCN za warunek skutecznego wniosku do ERC, a zwiększenie nakładów na Narodowe Centrum Nauki za sprawę najpilniejszą.

Wybrane wypowiedzi

Nierówny dostęp do tworzenia dowodów elektronicznych

Bardzo często w różnych postępowaniach myślimy, że zeznania mogą być ułomne, bo ktoś może inaczej pamiętać albo może wręcz kłamać. Ale dowodom DNA czy innym, teraz już elektronicznym, nadajemy im trochę inną ważność. I teraz jest pytanie, czy wszyscy mamy jednakowy dostęp do możliwości tworzenia dowodów. (...) Być może partner ma większą władzę nad tym, co rodzina trzyma w chmurze. Czyli wszystko, co zostało nagrane przez telefon komórkowy partnerki, wszystko, co zostało w jakiś sposób udokumentowane, może pozostawać we władzy osoby, która ma wyłączny dostęp do chmury albo do zabezpieczeń w tej chmurze.

Interseksjonalne ujęcie feministycznej teorii prawa

Chciałabym bardzo mocno podkreślić, że to jest feministyczna teoria prawa w ujęciu interseksjonalnym. Czyli nie chciałabym popełniać tego błędu, który przez wiele lat feminizm popełniał, czyli patrzył wyłącznie z perspektywy kobiety, ale głównie tej białej, wykształconej, majętnej kobiety. Natomiast ta perspektywa interseksjonalna pozwala nam spojrzeć na inne wymiary tego braku uprzywilejowania. Czyli nie tylko białe kobiety, ale kobiety także o różnorodnym kolorze skóry, różnej etniczności, także kobiety z różnych klas społecznych.

Granty NCN jako warunek drogi do ERC

W moich wszystkich recenzjach, które się znalazły w systemie ERC po uzyskaniu tego projektu, jasno wybrzmiewa, że gwarantem tego, że dowiozę projekt tak duży jak ERC Advanced za dwa i pół miliona euro przez 5 lat, jest to, że w przeszłości prowadziłam wiele różnych grantów NCN. (...) Wydaje mi się, że to jest warunek sine qua non otrzymania grantu ERC, żeby móc pochwalić się uzyskaniem i przeprowadzeniem badań w oparciu o jakiś grant zewnętrzny. I te granty zewnętrzne w Polsce przyznaje Narodowe Centrum Nauki.

Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego we współpracy z partnerami z Belgii-Flandrii zrealizują międzynarodowe badania dotyczące monitorowania przez mózg rezultatów działań człowieka oraz przetwarzania informacji zwrotnej. Na realizację badań otrzymali grant OPUS LAP o wartości 1,5 mln zł.

Polski zespół pod kierownictwem dr hab. Magdaleny Sendereckiej, prof. UJ zrealizuje projekt we współpracy z zespołem pod kierownictwem prof. Gillesa Pourtois z belgijskiego Uniwersytetu w Gandawie. Obiektem ich badań będzie ludzki mózg. Ma on zdolność stałego monitorowanie rezultatów działań oraz przetwarzania informacji zwrotnej, co ma kluczowe znaczenie dla procesów uczenia się i dostosowywania ludzkiego zachowania do zmiennego otoczenia. Polscy i belgijscy naukowcy chcą sprawdzić, czy te procesy są zależne od motywacji oraz uczenia się. W tym celu wykorzystają elektroencefalografię (EEG), metodę diagnostyczną umożliwiającą zbadanie zmian w aktywności elektrycznej mózgu, przeprowadzając szeroko zakrojone badania z udziałem ponad 200 osób w Polsce i Belgii-Flandrii. Wyniki ich współpracy mogą dostarczyć cennych informacji o tym, jak osoby o różnych profilach psychologicznych reagują na informacje o sukcesach i porażkach, co może w dalszej perspektywie otworzyć drogę do opracowania sposobów na bardziej efektywne uczenie się i lepsze radzenie sobie z wyzwaniami.

Jak wyłoniono laureatów?

Projekt był oceniany zgodnie z lead agency procedure. LAP to standard stosowany w europejskich instytucjach finansujących naukę, który ułatwia międzynarodowym zespołom badawczym ubieganie się o środki na realizację wspólnych projektów oraz usprawnia proces oceny wniosków przez instytucje finansujące badania. Wniosek przeszedł pełen proces oceny tylko w jednym kraju, w tym przypadku w Polsce, i był przeprowadzony przez Narodowe Centrum Nauki. Wyniki tej oceny zostały zaakceptowane przez Research Foundation – Flanders (FWO), która przyznała na tej podstawie środki zespołowi belgijskiemu.

Opublikowane dziś wyniki dotyczą wyłącznie bilateralnych projektów z udziałem zespołów z Polski i Belgii-Flandrii. W procesie akceptacji nadal pozostają wnioski OPUS LAP zakładające współpracę dwustronną lub trójstronną z udziałem partnerów ze Słowenii, Niemiec, Szwajcarii i Luksemburga. Wyniki zostaną opublikowane po zatwierdzeniu przez agencje partnerskie z odpowiednich krajów.

Grono laureatów dziesiątej edycji konkursu na małe granty NCN powiększyło się o 69 osób. Będą pracować m.in. nad nowymi formami podawania leków przeciwgrzybiczych, dostępnością architektoniczną zabytkowych budynków czy właściwościami mechanicznymi stopów aluminium. Przedstawiamy wyniki dla wniosków złożonych w kwietniu. 

W konkursie MINIATURA naukowczynie i naukowcy ze stopniem doktora mogą ubiegać się o finansowanie na realizację działań naukowych. To tzw. małe granty, które mają ułatwić postawienie pierwszych kroków w systemie grantowym i być podstawą do rozwinięcia koncepcji badawczych, a następnie – realizacji pełnowymiarowych projektów badawczych w przyszłości. 

O granty MINIATURA mogą ubiegać się osoby, które uzyskały stopień doktora w okresie od 1 stycznia 2014 roku do dnia złożenia wniosku, mają w swoim dorobku co najmniej jedną pracę opublikowaną lub przyjętą do druku, albo co najmniej jedno dzieło lub dokonanie artystyczne/artystyczno-naukowe i są zatrudnione w jednostce z siedzibą na terenie Polski, na podstawie umowy o pracę. Nie mogą mieć na swoim koncie żadnych grantów NCN. 

Działania można realizować w formie badań wstępnych, kwerend lub wyjazdów o charakterze naukowym. Czas trwania działania to maksymalnie 12 miesięcy, a jego budżet musi zmieścić się w przedziale 5-50 tys. zł. W kosztorysie można ująć wszystkie wydatki niezbędne do realizacji działania oraz koszt zaangażowania mentora. Więcej o mentoringu NCN. 

Grant MINIATURA można otrzymać tylko raz.

Nad czym będą pracować laureaci?

Wnioski w konkursie MINIATURA są oceniane na bieżąco, a wyniki publikowane w interwałach miesięcznych. Dzisiejsi laureaci zostali wyłonieni spośród 175 wniosków złożonych do NCN w kwietniu. Finansowanie otrzymało 69 działań, o łącznej wartości niemal 2,7 mln zł. Większość, bo aż 61 zaplanowanych działań obejmuje badania wstępne, wyjazdy badawcze odbędzie 15 osób, kwerendy zaplanowało 7 osób. Dokładnie 11 działań będzie realizowanych w więcej niż jednej z możliwych form. 

W grupie nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce finansowanie otrzymał m.in. dr Arkadiusz Kozłowski, który na Uniwersytecie Gdańskim zrealizuje badania wstępne dotyczące wykorzystania prób nielosowych i metod uczenia maszynowego do szacowania parametrów populacji skończonych w badaniach ankietowych. Dr inż. Elżbieta Grodzka z Politechniki Wrocławskiej przeanalizuje dostępność architektoniczną budynków zabytkowych dla osób ze szczególnymi potrzebami, na przykładzie wybranych wydziałów architektury w Polsce. Dr Arkadiusz Pietluch z Uniwersytetu Rzeszowskiego przeprowadzi badania mieszane nad związkiem między dobrostanem nauczycieli akademickich kształcących przyszłych nauczycieli języków obcych a dobrostanem przyszłych nauczycieli. 

Wśród działań zakwalifikowanych do finansowania w grupie nauk ścisłych i technicznych znalazł się dr inż. Adam Zwoliński z Politechniki Lubelskiej, który przeprowadzi badania z zakresu inżynierii materiałowej, dotyczące właściwości mechanicznych stopów aluminium w zależności od kierunku i sekwencji nakładania warstw w technologii laserowego napawania drutem. Dr inż. Tomasz Feliks z Politechniki Opolskiej przeprowadzi analizę i walidację minimalno-wariancyjnego sterowania predykcyjnego, sprawdzając możliwości zastosowania inwersji uogólnionych i wydłużenia horyzontu predykcji w celu poprawy odporności sterowania rzeczywistych obiektów przemysłowych. Dr inż. Agnieszka Szuster-Janiaczyk z Politechniki Poznańskiej zrealizuje badania nad wpływem zawartości drobin plastiku w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi na jej stabilność biologiczną, przeprowadzając analizę z wykorzystaniem filtracji kaskadowej. 

W grupie nauk o życiu grant otrzymała m.in. dr Katarzyna Olechno z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, która będzie pracować nad preparatem zawierającym lulikonazol, substancję stosowaną w leczeniu powierzchownych zakażeń grzybiczych skóry. Jej badania skoncentrują się na opracowaniu mukoadhezyjnych bipolimerowych lamelek podpoliczkowych. Badaczka m.in. oceni wpływ sieciowania genipiną na właściwości farmaceutyczne lamelek. Grant otrzymał także dr Roland Wesołowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, którego przedmiotem zainteresowania są pierwotniaki bytujące w jelitach człowieka wywołujące chorobę biegunkową – Blastocystis spp. Badacz sprawdzi, w jaki sposób dynamika wydalania tych organizmów oraz molekularna heterogeniczność wpływają na ich wykrywalność. Dr Weronika Galus ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach w trakcie swoich badań przeprowadzi ocenę objętości splotu naczyniówkowego w mózgu i jej związku z markerami immunologicznymi krwi obwodowej u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym.

Tematy wszystkich działań zakwalifikowanych do finansowania w konkursie MINIATURA 10 dostępne są na listach rankingowych. 

Lista rankingowa nr 3 w konkursie MINIATURA 10 w .pdf

Finansowanie w grupach nauk:

• nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce – 20 działań o łącznej wartości 624 939 zł,
• nauki ścisłe i techniczne – 24 działania o łącznej wartości 894 744 zł,
• nauki o życiu – 25 działań o łącznej wartości 1 171 324 zł.

Łącznie: 69 działań o wartości 2 691 007 zł.

Ostatni miesiąc naboru

To ostatnie dni naboru w konkursie MINIATURA 10 – wnioski przyjmujemy za pośrednictwem systemu OSF już tylko do końca lipca. Wyniki dla wniosków złożonych w tym miesiącu będą znane pod koniec roku.

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 21 lipca 2026 r. zmarł ks. prof. Andrzej Szostek, wybitny etyk i filozof, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, członek Rady NCN w latach 2010-2018, serdeczny przyjaciel i mentor.

Ks. prof. Andrzej Szostek podczas uroczystości wręczenia Nagrody NCN 2017 Ks. prof. Andrzej Szostek był jednym z najwybitniejszych polskich etyków, niezwykle aktywny w pracy badawczej, dydaktycznej oraz misji duchowej. W trakcie swojej kariery pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji. Przez ponad pół wieku był związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. W latach 1998-2004 był rektorem uczelni, wcześniej kierował Katedrą Etyki Szczegółowej KUL, przez osiem lat pełnił funkcję prorektora ds. kontaktów z zagranicą, a od 2002 roku do czasu przejścia na emeryturę w 2018 roku był kierownikiem Katedry Etyki KUL. 

Wśród jego zainteresowań badawczych były takie zagadnienia jak racjonalne podstawy etyki, problematyka sumienia, godność osoby, wolność, miłość oraz odpowiedzialność społeczna. Ważnym obszarem jego badań była antropologiczna i etyczna myśl Karola Wojtyły. Na co dzień inspirował i zachęcał do refleksji. Jego dorobek naukowy obejmuje ok. 200 prac. Za działalność naukową i społeczną został uhonorowany licznymi odznaczeniami i nagrodami.

Zasiadał w Radzie NCN przez dwie kadencje, od początku istnienia Narodowego Centrum Nauki do 2018 roku. Brał aktywny udział w tworzeniu podstaw systemu grantowego finansowania badań w Polsce, kształtując ofertę konkursową Centrum, ustalając zasady oceny wniosków oraz realizacji projektów. Jego zaangażowanie i wkład w powstanie oraz rozwój NCN jest nieoceniony. 

Ze smutkiem żegnamy ks. prof. Andrzeja Szostka.

Polityka historyczna nie jest domeną wyłącznie rządów. Prowadzą ją także miasta – stawiają pomniki, nawiązują relacje z zagranicznymi samorządami. Ich działania mogą wzmacniać narrację państwa, modyfikować ją albo działać wbrew niej. Natalia Matiaszczyk, doktorantka z Uniwersytetu Łódzkiego, w projekcie finansowanym w konkursie OPUS 30 zbada politykę historyczną 440 miast liczących ponad 250 tysięcy mieszkańców, w ponad trzydziestu państwach okupowanych w XX wieku przez nazistowskie Niemcy i imperialną Japonię. Interesuje ją, jakimi narzędziami dysponują samorządy i jak ich działania zależą od systemu politycznego i struktury administracyjnej. Pyta też, kiedy miasta mogą pełnić rolę aktorów pojednania. Wcześniej, w projekcie finansowanym w konkursie PRELUDIUM, badała południowokoreańskie miasta i ich politykę historyczną wobec Japonii. Prowadziła również badania ankietowe w około osiemdziesięciu polskich miastach.

Natalia Matiaszczyk, fot. archiwum prywatne Natalia Matiaszczyk pierwszy artykuł naukowy opublikowała w trakcie studiów licencjackich. Jest jedną z ponad czterdziestu osób w historii konkursów NCN, które otrzymały grant OPUS przed uzyskaniem stopnia doktora. Jej projekt był na drugim miejscu listy rankingowej w panelu HS5. – To konsekwencja kilku lat pracy naukowej – mówi laureatka. – Recenzenci zwrócili uwagę, że mam doświadczenie w prowadzeniu projektów, a sam projekt jest ambitny i ważny dla nauk społecznych. Uznali, że mój dorobek daje szansę na jego skuteczną realizację.

O tym, jak miasta opowiadają własną historię, rozmawiamy z badaczką w cyklu #rozmowaNCN.

Anna Korzekwa-Józefowicz: Najbardziej oczywiste skojarzenia z polityką historyczną prowadzoną przez miasta, to stawianie pomników i nazewnictwo ulic. Jak jeszcze pamiętają o swojej przeszłości?

Natalia Matiaszczyk: Pomniki i miejsca pamięci są rzeczywiście jednymi z najpopularniejszych narzędzi. Ważne są także uroczystości: święta państwowe i lokalne, rocznice ważne dla tożsamości. Ale spektrum jest szersze. Miasta mogą samodzielnie tworzyć duże lokalne muzea, bez wsparcia władz krajowych i bez środków zewnętrznych. Mogą prowadzić własne badania historyczne, organizować konferencje i warsztaty. Mogą prowadzić programy edukacyjne dla mieszkańców, a jeśli prawo krajowe pozwala, także własne programy dla dzieci w szkołach podstawowych i średnich.

To wymiar lokalny. Drugi to wymiar międzynarodowy – dyplomacja miejska, kierowana do zagranicznych samorządów. To mogą być rozmowy i działania na rzecz pojednania z państwem, z którym dzieli nas trudna przeszłość. Mogą to być wydarzenia dla dzieci i młodzieży czy wymiany studentów skupione na kwestiach historycznych. Mogą to być również działania negatywne lub konfrontacyjne, jak prezentowanie nacjonalistycznych stanowisk czy demonstracyjne zawieszanie relacji z powodu odmiennych interpretacji przeszłości.

Lokalna pamięć bywa inna od tej oficjalnej, państwowej?

Lokalne tożsamości są często inne niż te, które budują władze krajowe. Polityka historyczna na poziomie krajowym zawsze będzie jakoś uproszczona. Działania lokalne są najbliżej społeczności i nie są zunifikowane tak jak na poziomie krajowym. 

Nie tylko inne państwo inaczej pamięta te same wydarzenia – nawet w jednym państwie pamiętamy to samo inaczej. Przykładowo, pamięć o II wojnie światowej jest inna w Łodzi, inna w Warszawie, inna na Podlasiu, inna na Kaszubach czy na Śląsku. Mam wrażenie, że w polskim społeczeństwie często nam tej świadomości brakuje. Nie ma czegoś takiego jak jedna pamięć o II wojnie światowej, ta pamięć jest różna w każdym regionie kraju.

Które z polskich miast prowadzi aktywną politykę historyczną?

Jednym z najbardziej aktywnych ośrodków jest Wrocław – i lokalnie, i międzynarodowo. Wrocław nawiązał relacje z Bredą, bo w tym holenderskim mieście żywa jest pamięć o wyzwoleniu miasta w 1944 roku przez polskie oddziały. Upamiętnia też generała Stanisława Maczka, i robi to właśnie w wymiarze międzynarodowym.

W badaniach ankietowych, które prowadziłam, relatywnie sporo polskich miast wskazywało, że celem ich działań jest budowanie pojednania z niemieckimi miastami partnerskimi i dążenie do wzajemnego zrozumienia i szacunku.

Wspomniała Pani, że polityka historyczna miast może też stać w kontrze do państwowej narracji.

Jeden z kilku pomników w Gwangju upamiętniający kobiety pocieszycielki, fot. archiwum prywatne Natalii Matiaszczyk Chyba najbardziej wyrazisty przykład, jaki znam, to miasto Hwaseong w Korei Południowej, gdzie prowadziłam badania terenowe dotyczące lokalnej polityki historycznej wobec Japonii.

Hwaseong postanowiło nagłaśniać temat japońskich zbrodni na tak zwanych kobietach pocieszycielkach, czyli kobietach i dziewczynkach wykorzystywanych seksualnie przez armię imperialnej Japonii. Liczbę ofiar szacuje się na 300, czasem do 400 tysięcy, z czego większość miały stanowić Koreanki. Dla rządu krajowego Korei jest to temat ważny jedynie w relacjach z Japonią, do szerszego odbiorcy międzynarodowego kompletnie go nie komunikują.

Hwaseong wybudowało za granicą pomniki upamiętniające te kobiety – w Chinach, Kanadzie i Australii. Kilka innych koreańskich miast zaczęło działać podobnie i takie upamiętnienia powstały również na przykład w Niemczech. Pomnik postawiony w zagranicznym samorządzie tworzy stałe miejsce w przestrzeni miejskiej o konkretnym znaczeniu symbolicznym, ale też emocjonalnym. 

Początkowo to działanie miasta było elementem sprzeciwu wobec polityki krajowej. Pierwsze aktywności miały miejsce w latach 2015/2016, kiedy władze Korei próbowały ten temat w relacjach z Japonią wyciszyć. Hwaseong uznało, że takie podejście jest wbrew koreańskim interesom, wbrew szacunkowi wobec ofiar i pamięci o nich. Stawiało te pomniki całkowicie bez wsparcia władz krajowych, po prostu w kontrze do ich polityki historycznej.

Badała pani miasta w Polsce i w Korei, nowy projekt obejmuje kolejnych 440 miast w Europie i Azji, w państwach dawniej okupowanych przez Niemcy i Japonię.  Chodzi o sprawdzenie, jak lokalne władze odnajdują się w tak różnych realiach politycznych?

Chcę przekrojowo sprawdzić polityki historyczne miast w państwach, które były ofiarami dwóch z najbardziej tragicznych reżimów okupacyjnych XX wieku. Taki dobór pozwala jednocześnie sprawdzić, jak miasta zachowują się w różnych kontekstach. W puli są miasta z państw demokratycznych i niedemokratycznych, zdecentralizowanych i mocno scentralizowanych, unitarnych i federalnych. Zobaczę, jak konkretne uwarunkowania wpływają na to, czy ta polityka jest bardziej czy mniej aktywna. Czy miasta działają w kierunku pojednania, czy przeciwnie, idą w bardziej skrajne nacjonalistyczne stanowiska niż rządy krajowe.

Jak będą przebiegały te badania? 

Gunsan: jedyna w całym kraju działająca świątynia buddyjska z czasów japońskiej okupacji Korei, fot. archiwum prywatne Natalii Matiaszczyk Zacznę od ankiet, które przeanalizuję później głównie z wykorzystaniem metod ilościowych. Na bazie wyników wybiorę trzy miasta w Europie i trzy miasta w Azji. W każdym z nich przeprowadzę kompleksowe badania terenowe, czyli analizę miejsc pamięci i narracji, które są tam prezentowane, oraz wywiady z urzędnikami i innymi osobami zaangażowanymi w politykę historyczną. Będę pytać o to, jak są podejmowane decyzje i dlaczego takie, a nie inne, o motywacje, o problemy i wyzwania oraz współpracę z władzami krajowymi – czy ta współpraca jest, czy jej nie ma, czy władze krajowe próbują ograniczać działania lokalne. A potem zestawię badania ankietowe ze szczegółowymi studiami przypadku.

Pamięć jest relacyjna, obejmuje dwie strony. Ankiety obejmują tylko państwa okupowane czy również dawnych agresorów?

Ankiety zrobię w państwach ofiarach. Natomiast gdy wybiorę miasta do studiów przypadku, chcę się kontaktować także z ich miastami partnerskimi w Niemczech i Japonii, żeby zobaczyć ich perspektywę. Ten sam model zastosowałam także w poprzednich badaniach dotyczących miast koreańskich.

Ile odpowiedzi w badaniu ankietowym uzna pani za sukces? Podejrzewam, że przy takiej skali projektu zebranie danych będzie bardzo dużym wyzwaniem. 

Jeśli udałoby się zebrać chociaż połowę, to byłoby już całkiem dobrze. W uzyskiwaniu danych w Europie pomaga też dostęp do informacji publicznej, który jest wykorzystywany także w badaniach. W ten sposób można podnieść wskaźnik odpowiedzi.

Wspomniała pani, że badania obejmą również kraje niedemokratyczne. Gdzie spodziewa się pani największych trudności w prowadzeniu badań?

W miastach chińskich. Po pierwsze dlatego, że jest ich dużo, po drugie, że może być problem z dostępnością informacji i responsywnością. Same Chiny wydają się jednak bardzo ciekawe: to państwo totalitarne, a mimo to samorządy mają pewnego rodzaju niewielką przestrzeń do własnych działań upamiętniających. Więc to może być największe wyzwanie w projekcie, ale jednocześnie mogą tam wyjść najciekawsze wyniki.

W części państw azjatyckich mechanizmy dostępu do informacji publicznej istnieją, w innych nie, więc wiem, że to może być wyzwanie. Dlatego też czas na ankiety jest w projekcie dość długi, trwa ponad rok, żebym mogła zebrać te dane i je przeanalizować.

To jest projekt o przeszłości, ale i wychylony w przyszłość. Co chciałaby pani, żeby ten projekt zmieniał?

Przede wszystkim chcę pokazać, że samorządy są istotnymi aktorami polityki historycznej. Są najbliżej społeczności lokalnych i najlepiej rozumieją lokalne uwarunkowania i pamięć. Każda ich decyzja wpływa na to, jak mieszkańcy i osoby odwiedzające miejsca pamięci postrzegają wydarzenia z przeszłości. A to przekłada się na postrzeganie własnego narodu, własnej historii, bieżącej polityki, ale także innego narodu, z którym mamy trudne relacje. Władze lokalne wpływają na budowanie pamięci i tożsamości, a ta przekłada się na to, jakie podejmujemy decyzje.

Narodowe Centrum Nauki planuje ogłoszenie nowych konkursów we współpracy z hiszpańską Agencia Estatal de Investigación (AEI), które otworzą przed polskimi badaczkami i badaczami możliwość finansowania projektów bilateralnych realizowanych wspólnie z partnerami z Hiszpanii.

Na początku lipca NCN oraz AEI podpisały Memorandum of Understanding określające ramy współpracy między obiema instytucjami. Planowane konkursy:

• OPUS 32+LAP/Weave, w którym rolę agencji wiodącej pełnić będzie Narodowe Centrum Nauki;
• FLAMENCO, w którym rolę agencji wiodącej pełnić będzie Agencia Estatal de Investigación.

Wspólne konkursy będą realizowane zgodnie z procedurą agencji wiodącej. Oznacza to, że projekty badawcze będą podlegały ocenie merytorycznej tylko w jednej instytucji – agencji wiodącej – właściwej dla jednego z zespołów uczestniczących w projekcie, w ramach konkursu stanowiącego element jej oferty. Po zakończeniu procesu oceny agencja wiodąca przekaże instytucji partnerskiej do akceptacji listę projektów rekomendowanych do finansowania.

W konkursach będzie można składać wnioski o finansowanie badań podstawowych w dowolnej dyscyplinie naukowej określonej w jednym z 26 paneli Narodowego Centrum Nauki.

Pierwsze FLAMENCO

Już w sierpniu wspólnie z AEI ogłosimy pierwszą edycję konkursu FLAMENCO, skierowanego do polskich zespołów badawczych, które planują realizację projektów we współpracy z zespołami z Hiszpanii.

Warunki przystąpienia do konkursu:

• Wnioski powinny obejmować badania podstawowe i zawierać plan wspólnych badań polsko-hiszpańskich. Projekty obejmujące zakup lub wytworzenie aparatury badawczej lub działalność w ramach sieci naukowych będą finansowane pod warunkiem, że spełniają kryterium badań podstawowych. Projekty polegające wyłącznie na zakupie lub wytworzeniu aparatury badawczej czy działalności w ramach sieci naukowych nie spełniają warunków finansowania i będą odrzucane.
• W konkursie nie będzie udzielana pomoc publiczna.
• W danej edycji konkursów NCN można być wskazanym jako kierownik projektu tylko w jednym wniosku.
• Okres realizacji polsko-hiszpańskich projektów badawczych może wynosić 24, 36, lub 48 miesięcy.
• Z wnioskami o finansowanie przez NCN polskiej części projektu badawczego będą mogły wystąpić podmioty określone w art. 27 ust. 1 pkt 1 –2, 4 - 5 i 7-8 ustawy o Narodowym Centrum Nauki.

Planowany harmonogram konkursu:

• Ogłoszenie konkursu: 24 sierpnia 2026 r.
• Termin składania wniosków wspólnych do AEI: 24 listopada 2026 r.
• Termin składania wniosków krajowych w systemie OSF: w najbliższym możliwym terminie po złożeniu wniosku wspólnego do AEI, nie dłuższym niż 7 dni kalendarzowych
• Ogłoszenie wyników konkursu: listopad 2027 r.
• Początek realizacji projektów badawczych: styczeń 2028 r.

Zapowiedź konkursu ma charakter informacyjny. Szczegółowe warunki zostaną określone w treści oficjalnego ogłoszenia o konkursie.

INFORMACJE KONTAKTOWE

Kontakt po stronie polskiej: NCN

Koordynatorzy:

• Nauk o Życiu: dr Magdalena Wyszkowska-Kolatko
• Nauk Humanistycznych, Społecznych i o Sztuce: dr Katarzyna Bester-Ostrowska
• Nauk Ścisłych i Technicznych: dr inż. Anna Koteja

Kontakt ds. ogólnych:

dr Jadwiga Spyrka

Kontakt po stronie hiszpańskiej: AEI

bilat@aei.gob.es

15 września 2026 r. ogłosimy konkurs OPUS 32, w którym możliwe będzie złożenie wniosków na projekty badawcze realizowane we współpracy międzynarodowej w oparciu o procedurę agencji wiodącej (LAP) w ramach programu Weave. Po raz pierwszy otworzymy tę ścieżkę dla projektów polsko-hiszpańskich. 

Współpraca LAP w konkursie OPUS 32 w programie Weave 

W 2026 r. Narodowe Centrum Nauki kontynuuje współpracę z instytucjami partnerskimi z: 

• Austrii (FWF – Austrian Science Fund),
• Czech (GAČR – Czech Science Foundation),
• Słowenii (ARIS – Slovenian Research and Innovation Agency),
• Szwajcarii (SNSF – Swiss National Science Foundation),
• Niemiec (DFG – German Research Foundation),
• Luksemburga (FNR – Luxembourg National Research Fund),
• Belgii – Flandrii (FWO – Research Foundation – Flanders).

Ponadto, na podstawie porozumienia zawartego między NCN a hiszpańską agencją Agencia Estatal de Investigación del Reino de España (AEI), w konkursie OPUS 32+LAP/Weave będzie można składać wnioski na projekty realizowane we współpracy polsko-hiszpańskiej.

NCN, jako agencja wiodąca, przeprowadzi w ramach konkursu OPUS 32 ocenę merytoryczną wniosków OPUS LAP obejmujących realizację dwu- lub trójstronnych projektów badawczych z udziałem zespołów badawczych z Polski oraz z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga i Belgii-Flandrii w ramach programu Weave oraz wniosków o finansowanie dwustronnych polsko-hiszpańskich projektów badawczych. W przypadku rekomendowania do finansowania, NCN przyznaje środki polskim zespołom badawczym, a właściwe instytucje partnerskie przyznają środki zespołom zagranicznym.

Do konkursu OPUS 32 będą przyjmowane wnioski OPUS LAP:

• przygotowane przez polskie zespoły badawcze we współpracy z zespołami zagranicznymi , zgodnie z wymogami określonymi w ogłoszeniu o konkursie OPUS 32, które zostanie opublikowane na stronie NCN 15 września 2026 r.,
• w dowolnej z dyscyplin naukowych w ramach paneli NCN,
• na realizację badań podstawowych, które nie były i nie są finansowane z NCN ani z innych źródeł,
• w których zaplanowano współpracę naukową opartą na zrównoważonym i komplementarnym wkładzie zespołów badawczych, występujących równolegle o środki finansowe na realizację projektów do właściwych dla nich instytucji finansujących badania w ramach programu Weave oraz w ramach współpracy bilateralnej polsko-hiszpańskiej. Oznacza to, że wkład każdego z zaangażowanych w realizację projektu zespołów jest znaczący i niezbędny, a zaplanowane dla każdego zespołu zadania uzupełniają się i tworzą spójny, wspólny projekt badawczy. Wniosek OPUS LAP, który w ocenie Zespołu Ekspertów nie spełnia tego kryterium, nie może zostać zakwalifikowany do finansowania.

Wnioski OPUS LAP muszą zostać złożone do NCN przez polski zespół badawczy za pośrednictwem systemu OSF, do dnia 15 grudnia 2026 r., do godz. 14:00. Dodatkowo, każdy z zagranicznych zespołów badawczych, zaangażowanych w dany projekt, musi złożyć do właściwej instytucji partnerskiej wniosek o finansowanie w ramach programu Weave, a w przypadku wniosków bilateralnych polsko-hiszpańskich – do agencji AEI. W celu poprawnego złożenia wniosku należy również przekazać do właściwej instytucji partnerskiej komplet wymaganych przez tę instytucję dokumentów, zgodnie z obowiązującymi w niej terminami i zasadami. Jeśli instytucja partnerska wymaga złożenia w swoim systemie kopii wniosku OPUS LAP, po wysłaniu wniosku w systemie OSF należy wygenerować kompletną wersję anglojęzyczną wniosku w formacie PDF i przekazać ją zagranicznemu zespołowi badawczemu. Wersje wniosku OPUS LAP składanego do NCN i do instytucji partnerskiej muszą być identyczne.  

Udostępniliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursów GRIEG BIS oraz Coordination & Capacity (C&C) Kick-off, realizowanych w ramach programu "Badania podstawowe" IV edycji Funduszy Norweskich i EOG. Zachęcamy również do zapoznania się z prezentacją wykorzystaną podczas webinaru.

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

Osoby zainteresowane udziałem w konkursach mogą już skorzystać z przygotowanej sekcji Pytania i odpowiedzi (Q&A), w której zebraliśmy wyjaśnienia dotyczące najważniejszych zagadnień związanych z przygotowaniem i składaniem wniosków.

Sekcja Pytania i odpowiedzi została opracowana na podstawie pytań zadanych przez uczestników webinaru informacyjnego, który odbył się 8 lipca 2026 r. Spotkanie poświęcone było konkursom GRIEG BIS oraz C&C Kick-off, ogłoszonym w ramach programu "Badania podstawowe". W webinarze uczestniczyło ponad 400 przedstawicieli polskich organizacji badawczych zainteresowanych udziałem w konkursach.

Podczas spotkania pracownicy Narodowego Centrum Nauki przedstawili najważniejsze informacje dotyczące obu konkursów, w tym zasady kwalifikowalności wnioskodawców i partnerów, wymagania dotyczące partnerstw międzynarodowych, budżetu projektów, procedury składania wniosków oraz procesu ich oceny. Zaprezentowano również narzędzie matchmakingowe wspierające nawiązywanie współpracy z partnerami z Państw Darczyńców.