Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosił nabór kandydatów na członków Rady NCN. Rada składa się z 24 badaczek i badaczy. Zgłoszenia kandydatur można przesyłać do 31 lipca.

Rada NCN została powołana na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2010 roku o Narodowym Centrum Nauki. Składa się z 24 osób, reprezentujących różne dyscypliny naukowe, które powoływane są na czteroletnie kadencje. Co dwa lata wymienia się połowa składu Rady.

23 czerwca na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zostało opublikowane ogłoszenie o naborze kandydatów na członków Rady NCN, którzy rozpoczną pracę pod koniec roku.

Do podstawowych zadań Rady należy określanie priorytetowych obszarów badań podstawowych zgodne ze strategią rozwoju kraju, warunków przeprowadzania konkursów na projekty badawcze i wysokości środków na nie przeznaczonych, a także ogłaszanie konkursów na stypendia doktorskie i staże po uzyskaniu stopnia naukowego doktora. Rada wybiera również członków zespołów ekspertów oceniających wnioski o finansowanie projektów badawczych i ogłasza konkursy na stanowisko dyrektora NCN.

Nabór kandydatów i kandydatek do Rady NCN potrwa do 31 lipca. Szczegółowe informacje. 

Do grona laureatów konkursu MINIATURA 10 dołączyło 78 badaczek i badaczy, którzy przeprowadzą badania wstępne, kwerendy lub odbędą wyjazdy naukowe. Przedstawiamy wyniki dla wniosków złożonych w marcu.

Małe granty można przeznaczyć na aktywność naukową, która nie ma jeszcze znamion pełnowymiarowego projektu badawczego, ale pomaga zaplanować, zweryfikować i rozwinąć koncepcje badawcze tak, aby przygotować się do startu w regularnych konkursach grantowych krajowych lub międzynarodowych.

W konkursie mogą brać udział badaczki i badacze ze stopniem doktora uzyskanym w okresie od 1 stycznia 2014 roku do dnia złożenia wniosku. Muszą mieć na swoim koncie co najmniej jedną pracę opublikowaną lub przyjętą do druku, albo co najmniej jedno dzieło lub dokonanie artystyczne lub artystyczno-naukowe.

Budżet jednego grantu to max. 50 tys. zł, okres realizacji nie może być dłuższy niż rok. Nie ma ograniczeń tematycznych, działania mogą dotyczyć każdej dziedziny nauki, jednak muszą mieścić się w obszarze badań podstawowych. Działania można realizować w formie badań wstępnych, wyjazdów badawczych lub kwerend, a w uzasadnionych przypadkach – w więcej niż jednej z tych form.

Częścią MINIATURY jest program mentoringowy, dzięki któremu osoby realizujące działanie mogą uzyskać wsparcie merytoryczne w przygotowaniu pełnowymiarowego projektu badawczego ze strony doświadczonej mentorki lub mentora. Baza mentorek i mentorów NCN

Laureaci i ich badania

Druga lista rankingowa dotyczy wniosków, które zostały złożone do NCN w marcu. Spośród 190 propozycji, eksperci zakwalifikowali do finansowania 78 działań naukowych o łącznej wartości ponad 2,9 mln zł. Zdecydowana większość finansowanych działań to badania wstępne (66). Wyjazdy badawcze dzięki grantowi MINIATURA odbędzie 12 osób, a 8 przeprowadzi kwerendy.

W grupie nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce HS finansowanie otrzymał m.in. dr Rafał Młyński, językoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podczas wyjazdu badawczego będzie analizować makrostrukturę i mikrostrukturę narracji tworzonych przez polsko-anglojęzyczne dzieci w wieku nastoletnim. Dr Anna Kowalik z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, konserwatorka i restauratorka dzieł sztuki, zrealizuje badania wstępne dotyczące cyfrowych i hybrydowych metod ochrony rozproszonego zespołu „Kosmobajki” (Se-ma-for, 1966). Głównym przedmiotem jej badań będą lalki animacyjne w roli obiektów granicznych. Dr inż. Piotr Smolnicki z Politechniki Gdańskiej, architekt i urbanista, przeprowadzi diagnozę i ocenę możliwości zszywania rozprutej tkanki miejskiej poprzez analizę szans i ograniczeń wdrażania promiejskich działań naprawczych, łagodzących skutki wielkoskalowej infrastruktury transportowej w śródmieściach.

W grupie nauk o życiu NZ grant MINIATURA otrzymała m.in. dr Marta Tkacz z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, która zrealizuje badania wstępne w ramach działania pt. „Kinetyka mobilizacji śródbłonkowych komórek progenitorowych i potencjał proangiogenny komórek krążących w odpowiedzi na maksymalny wysiłek fizyczny u sportowców”. Dr Katarzyna Zdanowicz z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku przeprowadzi badania nad zmianami profilu kwasów tłuszczowych fosfolipidów błon erytrocytów w przebiegu nieswoistych chorób zapalnych jelit u dzieci. Dr Magdalena Żegleń z Akademii Kultury Fizycznej im. Bronisława Czecha w Krakowie przeanalizuje problemy związane z nadmierną masą ciała oraz otyłością utajoną i ich znaczenie w kontekście samooceny postrzegania ciała.

Na liście laureatów w grupie nauk ścisłych i technicznych znalazł się m.in. dr inż. Michał Piłat z Politechnik Gdańskiej. Naukowiec odbędzie wyjazd badawczy, podczas którego będzie rozwijać wielokonfiguracyjną metodę Diraca-Focka, będącą jedną z najbardziej zaawansowanych metod obliczeniowych mechaniki kwantowej, do wyznaczania parametrów zderzeń nieelastycznych elektron-atom. Dr inż. Stanisław Hożyń z Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni przeprowadzi badania dotyczące odporności metod detekcji i śledzenia nurka oraz rozpoznawania jego gestów na zmianę warunków optycznych między akwenami. W trakcie prac badawczych stworzy pilotażową bazę danych z jeziora, Morza Bałtyckiego i Morza Adriatyckiego. Dr inż. Justyna Dzięcioł ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie dzięki grantowi MINIATURA opracuje wystandaryzowaną wielomodalną charakterystykę hybrydowych spoiw cementowych zawierających komponenty biopochodne i recyklingowe.

Tematy wszystkich działań zakwalifikowanych do finansowania w konkursie MINIATURA 10 dostępne są na listach rankingowych. 

Lista rankingowa nr 2 w konkursie MINIATURA 10 w .pdf

Finansowanie w grupach nauk:

• nauki humanistyczne, społeczne i o sztuce – 24 działania o łącznej wartości  571 991 zł
• nauki o życiu – 31 działań o łącznej wartości  1 389 933 zł
• nauki ścisłe i techniczne – 23 działania o łącznej wartości 957 370 zł

Łączna wartość finansowanych działań: 2 919 294 zł.

MINIATURA 10 wciąż otwarta

Konkurs MINIATURA 10 jest otwarty do końca lipca. Wnioski są na bieżąco przyjmowane, oceniane przez zespół ekspertów, a wyniki publikujemy raz w miesiącu. 

Ponad 200 przedstawicieli norweskiego środowiska naukowego wzięło udział w spotkaniu informacyjnym zorganizowanym w siedzibie Norweskiej Rady Naukowej RCN. Wydarzenie było poświęcone konkursom badawczym ogłoszonym w ramach IV edycji Funduszy EOG i Norweskich.

22 czerwca 2026 r. przedstawicielki Narodowego Centrum Nauki (NCN) oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) uczestniczyły w spotkaniu informacyjnym skierowanym do potencjalnych norweskich partnerów zainteresowanych udziałem w konkursach ogłoszonych przez obie agencje 17 czerwca.

Spotkanie zostało zorganizowane przez norweskiego partnera programów badawczych, Research Council of Norway (RCN). W wydarzeniu uczestniczyło ponad 200 przedstawicieli norweskiego środowiska naukowego.

Norwegowie mogą składać wnioski w uzupełniających się programach badawczych (badania podstawowe i stosowane), zaś tematyka bilateralnych projektów badawczych musi wpisywać się w co najmniej jeden z priorytetów IV edycji funduszy. Istotną kwestią jest też waloryzacja wiedzy, czyli wykorzystanie rezultatów badań w sektorze pozaakademickim, w tym do opracowania polityk społecznych i środowiskowych oraz patentów i wdrożeń technologicznych i biznesowych.

Współpraca naukowa Polski i Norwegii

Spotkanie otworzyła Ambasador RP w Norwegii Małgorzata Kosiura-Kaźmierska, która podsumowała dotychczasową współpracę naukową pomiędzy Polską i Norwegią oraz wyraziła nadzieję na jej dalszy rozwój w ramach IV edycji Funduszy EOG i Funduszy Norweskich na lata 2021-2028.

W swoim wystąpieniu zwróciła również uwagę na znaczenie badań polarnych i ich rolę w kontekście przygotowań środowiska naukowego do Międzynarodowego Roku Polarnego 2031-2032.

Prezentacja nowych konkursów

Przedstawicielki NCN i NCBR przedstawiły założenia programów badawczych realizowanych przez obie instytucje oraz omówiły konkursy GRIEG BIS i POLNORIS, wspierające międzynarodowe projekty badawcze realizowane we współpracy z partnerami z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.

Spotkanie zakończyło się sesją pytań i odpowiedzi, podczas której uczestnicy mogli uzyskać dodatkowe informacje dotyczące zasad udziału w konkursach. Zapowiedziano również organizację kolejnego spotkania poświęconego zagadnieniom finansowym, które RCN planuje przeprowadzić na przełomie sierpnia i września.

Dzięki finansowaniu Weave-UNISONO polscy i niemieccy badacze sprawdzą, jak po 1989 roku kształtowało się dziedzictwo przemysłowe w Polsce i Niemczech Wschodnich oraz jaką rolę odegrało w budowaniu pamięci o przemysłowej przeszłości regionów.

Polski zespół z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie pod kierownictwem dr hab. Magdaleny Banaszkiewicz wraz z naukowcami z Uniwersytetu Warszawskiego w projekcie poświęconym dziedzictwu przemysłowemu po 1989 roku zbada, jak w Polsce i Niemczech Wschodnich kształtowały się praktyki upamiętniania przemysłowej przeszłości w okresie transformacji ustrojowej. Polscy badacze pochylą się nad tym tematem wraz z niemieckimi partnerami z trzech podmiotów:

• State Office for Heritage Management and Archaeology Saxony-Anhalt – State Museum of Prehistory (Department of Regional History) pod kierownictwem dr Jana Kellershohna
• Deutsches Bergbau-Museum Bochum - Leibniz-Research Museum for Geo-resources z kierownikiem dr Torstenem Meyerem
• University of Regensburg z grupą badawczą prof. dr Juliane Tomanna

Naukowcy przeanalizują zarówno oddolne inicjatywy społeczne, jak i działania instytucji kultury oraz duże projekty związane z ochroną i interpretacją dziedzictwa przemysłowego. Badania pozwolą zweryfikować, czy po przemianach politycznych i gospodarczych doszło do zerwania z wcześniejszymi sposobami postrzegania przemysłu, czy też zachowano ciągłość części praktyk, idei i środowisk zaangażowanych w tworzenie dziedzictwa. Zespół porówna również wpływ odmiennych procesów transformacyjnych w Polsce i Niemczech Wschodnich na kształtowanie pamięci o przemysłowej przeszłości. Wyniki projektu mają poszerzyć wiedzę o społecznych i kulturowych skutkach transformacji postsocjalistycznej oraz wzbogacić badania nad dziedzictwem przemysłowym Europy Środkowo-Wschodniej. Wniosek został oceniony przez niemiecką agencję wiodącą DFG, a Narodowe Centrum Nauki zaakceptowało wynik tej oceny w ramach programu Weave. Łączny budżet przeznaczony na prace polskich zespołów to ponad 1,7 mln złotych.

Weave-UNISONO i procedura agencji wiodącej

Konkurs Weave-UNISONO to efekt wielostronnej współpracy między instytucjami finansującymi badania naukowe, skupionymi w stowarzyszeniu Science Europe. Został ogłoszony w celu uproszczenia procedur składania i selekcji projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki, angażujących badaczy z dwóch lub trzech krajów europejskich.

Wyłanianie laureatów opiera się na procedurze agencji wiodącej, w myśl której tylko jedna z instytucji partnerskich odpowiedzialna jest za pełną ocenę merytoryczną wniosku, pozostali partnerzy akceptują wyniki tej oceny.

W ramach programu Weave partnerskie zespoły badawcze składają wnioski o finansowanie równolegle do agencji wiodącej oraz do właściwych dla siebie instytucji uczestniczących w programie. Wspólny projekt musi zawierać spójne plany badań, wyraźnie ukazujące wartość dodaną współpracy międzynarodowej.

Konkurs Weave-UNISONO jest otwarty w trybie ciągłym. Zachęcamy zespoły pragnące podjąć współpracę z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Niemiec, Luksemburga oraz Belgii-Flandrii do zapoznania się z treścią ogłoszenia konkursowego i składania wniosków.

Prof. Agnieszka Chacińska została laureatką pierwszej Nagrody Polskiej Akademii Nauk. Wyróżnienie zostało wręczone podczas sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN z okazji 75-lecia Akademii.

Dr Marcin Kulasek, Prof. Agnieszka Chacińska, Prof. Marek Konarzewski Nagroda PAN honoruje badania prowadzone w Polsce, które wyróżniają się wysoką jakością, potencjałem rozwojowym oraz perspektywą uzyskania najbardziej prestiżowych światowych laurów. Została wręczona po raz pierwszy, jej wysokość wynosi 400 tys. zł.

Laureatka Nagrody PAN, prof. Agnieszka Chacińska, jest biolożką molekularną, pełni funkcję dyrektorki Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych PAN. Interesuje się biochemią komórek oraz molekularnymi aspektami biologii komórki, w szczególności biogenezą, transportem i degradacją białek mitochondrialnych oraz ich nieprawidłowym funkcjonowaniem prowadzącym do patologii. Jej badania koncentrują się na związkach między transportem białek mitochondrialnych a homeostazą białek komórkowych. Prace prof. Chacińskiej oraz jej zespołu są istotne dla zrozumienia wielu chorób, np. chorób mitochondrialnych – rzadkich chorób o podłożu genetycznym o ciężkim przebiegu, a także powszechnych chorób cywilizacyjnych, zaburzeń metabolicznych, neurodegeneracji, demencji związanych z wiekiem, a także nowotworów.

Prof. Agnieszka Chacińska jest wielokrotną laureatką nagród naukowych oraz międzynarodowych i krajowych konkursów grantowych, prace jej zespołu są finansowane m.in. przez Narodowe Centrum Nauki dzięki pięciu grantom OPUS oraz grantowi MAESTRO.

Laureatce serdecznie gratulujemy!

Dr hab. Karolina Kremens, profesorka Uniwersytetu Wrocławskiego została laureatką konkursu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych ERC Advanced Grant na najbardziej ambitne i przełomowe projekty badawcze.

Dr hab. Karolina Kremens, prof. UWr, fot. Dominika Hull Konkurs jest skierowany do doświadczonych naukowców, mających ugruntowaną pozycję, wybitny dorobek naukowy oraz doświadczenie w kierowaniu zespołem. Mogą otrzymać finansowanie na realizację najbardziej ambitnych i przełomowych projektów badawczych, w wysokości do 2,5 miliona euro na okres 5 lat. Konkurs nie jest ograniczony tematycznie, projekty mogą dotyczyć dowolnego obszaru wiedzy, muszą być jednak realizowane w jednostce znajdującej się w kraju członkowskim Unii Europejskiej lub stowarzyszonym z programem Horyzont Europa. 

Grant otrzymany przez dr hab. Karolinę Kremens to pierwszy w historii grant ERC dla Uniwersytetu Wrocławskiego i jedyny grant dla Polski w tegorocznym rozdaniu Advanced Grants.

Dr hab. Karolina Kremens kieruje Inkubatorem Doskonałości Naukowej – Digital Justice na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, zajmującym się wpływem nowych technologii na proces karny. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na porównawczym i międzynarodowym postępowaniu karnym, organizacji i funkcjonowaniu prokuratury, roli płci w procesie karnym oraz wpływie nowych technologii na postępowanie karne. Jest wielokrotną laureatką konkursów NCN: kierowała grantami SONATA, SONATA BIS, PRELUDIUM BIS, obecnie realizuje dwa projekty OPUS. Była również opiekunką naukową dwóch grantów PRELUDIUM.

Dzięki grantowi Advanced zrealizuje projekt pod tytułem „crimPROfem: Przeobrażenie procesu karnego z perspektywy feministycznej w erze cyfrowej”, który stawia sobie za cel przemyślenie na nowo zasad procesu karnego z perspektywy feministycznej. Od dziesięcioleci feministyczna teoria prawa wskazuje, że prawo, tak jak wszystkie struktury społeczne, zostało historycznie zbudowane wyłącznie na bazie męskich doświadczeń. Projekt stawia pytanie, jak wyglądałby proces karny, gdyby przemyśleć go na nowo z wykorzystaniem narzędzi feministycznej teorii prawa w ujęciu intersekcjonalnym, przyjmując za punkt wyjścia doświadczenia osób marginalizowanych. CrimPROfem, sięgając dalej niż tradycyjne formy zaangażowania feminizmu w prawie karnym oraz korzystając z szansy, którą daje transformacja technologiczna, zamierza dokonać rekonstrukcji procesu karnego i zbudować koncepcję feministycznego proceduralizmu z uwzględnieniem pomijanych dotychczas perspektyw.

Statystyki konkursu ERC Advanced Grant 2025

W rozstrzygniętej edycji konkursu Advanced Grant do ERC wpłynęło rekordowe 3329 wniosków, czyli ponad 30% więcej niż w ubiegłym roku. Finansowanie otrzymało 319 projektów o łącznej wartości 838 mln euro. Laureaci pochodzą z 24 krajów. Wskaźnik sukcesu w konkursie wyniósł 9,6%.

Pokolenie NCN to badaczki i badacze, których praca poszerza wiedzę i wpływa na nasze życie – służy zdrowiu, środowisku, rozwojowi technologii i lepszemu rozumieniu świata. Bohaterką 6. odcinka jest dr hab. Agata Starosta, biolożka molekularna, profesorka w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN. 

Badaczka przez kilkanaście lat pracowała naukowo w Niemczech i Wielkiej Brytanii, dziś kieruje zespołem badającym podstawowe procesy życiowe bakterii w IBB PAN.

Słabe punkty bakterii

Bakterie kojarzą się głównie z chorobami, tymczasem większość z nich jest nieszkodliwa, a wiele wręcz niezbędnych. To one tworzą glebę, oczyszczają środowisko i pomagają wytwarzać żywność, a bakterie zamieszkujące nasze jelita wpływają na to, jak funkcjonujemy. Ich pożyteczną rolę nauka doceniła stosunkowo niedawno – pokazało ją odkrycie probiotyków w latach 60. i 70. XX wieku, a później sekwencjonowanie mikrobiomów.

Agata Starosta bada biosyntezę białek – proces podstawowy dla każdej żywej komórki. Pracuje na laseczce siennej (Bacillus subtilis) i szuka w niej miejsc, w których bakterie różnią się od komórek człowieka. Takie różnice nazywa „wytrychami”: pojedyncze białka działające inaczej niż u nas mogą posłużyć do projektowania antybiotyków, które unicestwiają patogeny wtedy, gdy jest to potrzebne, pozostawiając w spokoju bakterie pożyteczne.

Tego samego procesu zespół badaczki szuka również w bakteriach z Antarktydy, pochodzących ze stacji Arctowskiego, którą prowadzi IBB PAN. Stacja działa od niemal pięćdziesięciu lat, a zgromadzona tam kolekcja obejmuje szczepy z miejsc, które już nie istnieją – na przykład ze stopniałych lodowców. Są w dużej mierze niezbadane, a części z nich nie dałoby się dziś pozyskać ponownie.

Jak jej zespół zmienił podręczniki

W szkole uczy się, że u bakterii transkrypcja i translacja są sprzężone – rybosom odczytuje informację z RNA tuż za polimerazą, która przepisuje ją z DNA. Uchodziło to za cechę charakterystyczną bakterii, mającą zapewniać im szybkie i sprawne wytwarzanie białek. Zespół Agaty Starosty pokazał jednak, że w laseczce siennej oba procesy nie zawsze są sprzężone i mogą zachodzić w różnych miejscach komórki, podobnie jak w organizmach wyższych. Dzięki temu bakteria może precyzyjniej regulować, jakie białka wytwarza i gdzie – na przykład, gdy brakuje jej pożywienia albo gdy w środowisku pojawiają się stresogeny. Jedna z hipotez zespołu brzmi, że laseczka sienna może być dalekim krewnym komórek eukariotycznych.

Od słabego punktu do leku

Gdy słaby punkt zostaje zidentyfikowany, zespół testuje, czy cząsteczki z bibliotek chemicznych potrafią się z nim związać i zablokować badany proces – to punkt wyjścia do prac nad nowym lekiem. W jednym z projektów, prowadzonych we współpracy z firmą farmaceutyczną, badania podstawowe zespołu pozwoliły wytypować cząsteczki, które trafiły do dalszych prac rozwojowych. Powstały lek jest dziś dostępny na rynku.

Poszukiwanie kolejnych słabych punktów ma konkretny cel. Im więcej antybiotyków stosujemy – w medycynie, ale też w rolnictwie, skąd trafiają do wód i gleby – tym silniej działa presja sprzyjająca bakteriom opornym. Dziś antybiotykooporność odpowiada za więcej zgonów rocznie niż malaria i AIDS razem wzięte, a opracowanie nowego antybiotyku zajmuje około dziesięciu lat – w tym czasie bakterie zdążają niekiedy nauczyć się sobie z nim radzić. Dlatego wciąż potrzebne są nowe punkty zaczepienia.

Wybrane wypowiedzi

Bakterie rządzą nami

Jak się mówi, że ma się to uczucie w jelitach, czyli po angielsku gut feeling, to one naprawdę wysyłają nam sygnały. Wiele sygnałów, które sterują naszym życiem, naszym funkcjonowaniem, to właśnie bakterie.

Spotkanie z biologią

Moje pierwsze spotkanie z biologią było, gdy jako dziecko zachorowałam na anginę, która nie chciała się wyleczyć żadnymi antybiotykami. Dostałam wtedy antybiotyk, który był w fazie badań klinicznych. To była azytromycyna, którą później zajmowałam się między innymi w czasie doktoratu. Jakieś koło się zatoczyło.

Co ją fascynuje

Sama translacja jest absolutnie fantastycznym i fascynującym procesem. Jest dla mnie nieodgadnione, dlaczego właściwie jest tak bardzo pomijana, chociaż to jest proces fundamentalny i jeden z najważniejszych procesów dla antybiotyków.

Czym jest NCN dla badaczki

Grant NCN pozwolił mojemu zespołowi przenieść się do Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, w którym mogliśmy realizować wszystko, na co mieliśmy pomysł. NCN daje nam tę namiastkę stabilności. Pozwala zajmować się tym, co sprawia nam ogromną przyjemność, a jednocześnie zmieniać to, jak ta biologia jest rozumiana.

Narodowe Centrum Nauki (NCN) ogłosiło konkursy GRIEG BIS oraz Coordination & Capacity Kick-off. Konkursy są realizowane w ramach programu „Badania podstawowe” w IV edycji Funduszy EOG i Funduszy Norweskich.

Finansowanie jest przeznaczone na projekty realizowane we współpracy pomiędzy Polską a krajami EOG: Norwegią, Islandią i Liechtensteinem. W tej edycji Funduszy szczególny nacisk położono na badania o potencjalnie istotnym znaczeniu społeczno-gospodarczym w trzech obszarach priorytetowych:

• zielona transformacja Europy,
• demokracja, praworządność i prawa człowieka,
• włączenie społeczne i odporność.

GRIEG BIS

W ramach konkursu GRIEG BIS można realizować projekty badawcze trwające 36 miesięcy. Finansowanie jest przeznaczone dla międzynarodowych partnerstw kierowanych przez polskie organizacje badawcze, obejmujących co najmniej jednego partnera z Norwegii, Islandii lub Liechtensteinu. Łączne koszty partnerów z krajów EOG nie mogą przekroczyć 40% całkowitego budżetu projektu. Partnerzy przygotowują jeden wspólny wniosek, który jest składany elektronicznie przez polskiego lidera za pośrednictwem systemu OSF. Kierownik projektu musi posiadać co najmniej stopień naukowy doktora w dniu złożenia wniosku. Konkurs jest otwarty dla wszystkich dziedzin i tematów badawczych, przy czym projekty muszą odnosić się do co najmniej jednego z trzech priorytetowych obszarów programu.

Termin składania wniosków upływa 30 września 2026 r. Całkowity budżet konkursu wynosi 50 mln euro, a wysokość dofinansowania pojedynczego projektu może wynosić od 800 tys. do 1,5 mln euro. 

Formularz wniosku GRIEG Bis będzie dostępny w OSF nie później niż 25 czerwca 2026 r.

COORDINATION & CAPACITY KICK-OFF

Konkurs ma charakter przygotowawczy i wspiera polskie zespoły badawcze, w szczególności kierowane przez naukowców znajdujących się na wczesnym etapie kariery, w nawiązywaniu współpracy z partnerami z krajów EOG oraz opracowywaniu koncepcji projektów interdyscyplinarnych.

Cel ten będzie realizowany przede wszystkim poprzez finansowanie dwustronnych wizyt roboczych umożliwiających bezpośrednią współpracę partnerów. Dodatkowo NCN zapewni uczestnikom działania wspierające rozwój kompetencji, dostosowane do potrzeb zidentyfikowanych podczas procesu aplikacyjnego.

Termin składania wniosków upływa 1 września 2026 r. Budżet konkursu wynosi 150 tys. euro. Finansowanie przyznawane jest w uproszczonej formie ryczałtu w wysokości 2 800 euro na grant i służy pokryciu kosztów podróży oraz działań związanych z budowaniem partnerstw. 

Konkurs Coordination & Capacity Kick-off stanowi etap przygotowawczy do konkursu LANGSPIL, którego ogłoszenie planowane jest na listopad 2026 r. Budżet konkursu LANGSPIL wyniesie 12 mln euro. Konkurs będzie wspierał trzyletnie interdyscyplinarne projekty z obszaru badań podstawowych, łączące różne dyscypliny naukowe, ze szczególnym uwzględnieniem nauk społecznych i humanistycznych. Udział w konkursie Coordination & Capacity Kick-off nie wiąże się z obowiązkiem złożenia pełnego wniosku w konkursie LANGSPIL.

Matchmaking Tool

Aby ułatwić tworzenie międzynarodowych konsorcjów badawczych, NCN uruchomiło dedykowane narzędzie EEA & Norway Grants Partner Matchmaking Tool. Platforma umożliwia polskim organizacjom badawczym oraz potencjalnym partnerom z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu przedstawienie swoich kompetencji oraz bezpośrednie nawiązywanie kontaktów. Zachęcamy badaczki i badaczy pracujących w polskich jednostkach do rejestracji. Matchmaking Tool

Zachęcamy wszystkich zainteresowanych do szczegółowego zapoznania się z dokumentacją konkursową. Dodatkowo NCN organizuje webinar informacyjny poświęcony konkursom GRIEG BIS oraz Coordination & Capacity Kick-off, który odbędzie się 8 lipca 2026 r. o godz. 10:00 (CEST). Po prezentacji przewidziana jest sesja pytań i odpowiedzi. Spotkanie zostanie przeprowadzone za pośrednictwem platformy ClickMeeting. Osoby zainteresowane udziałem mogą zarejestrować się wcześniej za pomocą formularza rejestracyjnego. Liczba uczestników jest ograniczona do 500 osób.

Ogłaszamy osiemnastą edycję konkursu MAESTRO na projekty badawcze dla najbardziej doświadczonych naukowców, szesnastą edycję konkursu SONATA BIS umożliwiającego stworzenie nowego zespołu badawczego oraz czwartą edycję konkursu DAINA na projekty polsko-litewskie. Łączna pula konkursów to 276 mln zł. 

MAESTRO 18 to konkurs na projekty, w którym mogą brać udział naukowczynie i naukowcy z największym doświadczeniem badawczym. Granty NCN wesprą realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy i których efektem mogą być odkrycia naukowe. Kierownikiem projektu może być osoba ze stopniem doktora, która w ciągu ostatnich 10 lat miała co najmniej pięć publikacji w renomowanych czasopismach lub wydawnictwach naukowych polskich lub zagranicznych, kieruje lub kierowała realizacją co najmniej dwóch projektów badawczych wyłonionych w drodze konkursów krajowych lub międzynarodowych, a także spełnia inne kryteria konkursowe dotyczące m.in. udziału w komitetach, publikacji monografii, prezentacji na konferencjach, otrzymanych nagród lub wyróżnień, członkostwa w stowarzyszeniach/organizacjach, autorstwa dzieł lub udziału w festiwalach. Projekty MAESTRO mogą trwać 36, 48 albo 60 miesięcy, nie mają limitów budżetowych ani tematycznych, muszą jedynie mieścić się w obszarze badań podstawowych. Środki z grantu można przeznaczyć na wynagrodzenia dla kierownika i członków zespołu (w tym stypendia), zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania i innych materiałów, usługi obce, wyjazdy służbowe, wizyty, konsultacje i inne koszty niezbędne do realizacji projektu. Zaangażowanie, na łączny okres co najmniej 72 miesięcy, osób na stanowisku typu post-doc lub doktorantów jest obligatoryjne. Budżet konkursu MAESTRO to 30 mln zł. 

W konkursie SONATA BIS 16 finansujemy projekty, które mają na celu powołanie nowego zespołu naukowego prowadzącego badania naukowe o charakterze podstawowym. Konkurs skierowany jest do osób, które uzyskały stopień doktora w okresie od 5 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem, czyli w okresie od 1 stycznia 2014 do 31 grudnia 2021 (okres ten może być wydłużony o udokumentowane przerwy w karierze). Projekt może trwać 36, 48 albo 60 miesięcy, a w budżecie można zaplanować, podobnie jak w MAESTRO, wynagrodzenia dla kierownika i członków zespołu (w tym stypendia), zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania i innych materiałów, usługi obce, wyjazdy służbowe, wizyty, konsultacje i inne koszty niezbędne do realizacji projektu. W prace projektowe obowiązkowo trzeba zaangażować doktoranta lub doktorantów, na co najmniej 36 miesięcy. Kierownikiem projektu badawczego finansowanego w ramach konkursu SONATA BIS można być tylko raz. Budżet konkursu wynosi 220 mln zł.

We współpracy dwustronnej z Litewską Radą Naukową (Research Council of Lithuania, RCL), ogłosiliśmy dziś również konkurs DAINA 4 na polsko-litewskie projekty badawcze z zakresu badań podstawowych. Kierownikiem polskiego zespołu badawczego może być osoba, która w momencie składania wniosku posiada co najmniej stopień naukowy doktora i będzie odpowiedzialna za kierowanie pracami polskiego zespołu badawczego. Granty DAINA można zaplanować na 3 lata, polski zespół może otrzymać maksymalnie 1,3 mln zł na cały okres realizacji, co może obejmować wynagrodzenia dla kierownika i wykonawców projektu, zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania, materiałów, usługi obce, koszty wyjazdów służbowych, wizyt i konsultacji, a także gratyfikacje dla wykonawców zbiorowych i inne koszty. Budżet konkursu DAINA to 26 mln zł. 

Retraktowane publikacje we wniosku

W nawiązaniu do wcześniejszych zapowiedzi, również w konkursach MAESTRO i SONATA BIS wprowadziliśmy w formularzach wniosków sekcję dotyczącą publikacji retraktowanych w ostatnich 10 latach. Nowe rozwiązanie uzupełniło system oceny dorobku naukowego oparty na zasadach deklaracji DORA, zapewniając ekspertom pełniejszy obraz działalności publikacyjnej osób ubiegających się o finansowanie projektów badawczych. Uchwała Rady NCN.

Składanie wniosków, proces oceny i wyniki

Wnioski MAESTRO i SONATA BIS przyjmujemy do 15 września do godziny 14:00 za pośrednictwem systemu OSF. Wnioski wspólne w konkursie DAINA należy złożyć do 15 września w elektronicznym systemie składania wniosków RCL, a wnioski krajowe do 22 września do godziny 14:00 w systemie OSF.

Wnioski MAESTRO i SONATA BIS będą oceniane przez międzypanelowe zespoły ekspertów, osobno dla nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce (HS), nauk ścisłych i technicznych (ST) oraz nauk o życiu (NZ). Dodatkowo, na drugim etapie oceny merytorycznej kierownicy projektów wezmą udział w rozmowie kwalifikacyjnej przeprowadzanej w siedzibie NCN. Wyniki tych konkursów będą znane najpóźniej w marcu 2027. 

Wnioski w konkursie DAINA ocenia merytorycznie międzynarodowy Zespół Ekspertów wybrany przez RCL, NCN zgodnie z warunkami konkursu będzie akceptować rezultaty tej oceny. Wyniki będą znane najpóźniej w czerwcu 2027.

Leszek Kaczmarek to biolog molekularny z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN, członek Rady Naukowej ERC i panelista agencji niemal od początku jej istnienia, od 2007 roku. Katarzyna Kubica-Oroń jest ekspertką Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE w obszarze ERC i menedżerką projektów naukowych. Rozmowę prowadzi Anna Korzekwa-Józefowicz.

Jak ERC rozpoznaje przełom

ERC ocenia wnioski według jednego kryterium: doskonałości naukowej. O tym, co jest przełomowe, rozstrzyga panel. – Nikt z nas w Radzie Naukowej tego nie definiuje. Mamy system, który pozwala to identyfikować. To zbiorowa mądrość określa, co jest przełomowe – mówi prof. Leszek Kaczmarek.

Katarzyna Kubica-Oroń dodaje, że przełomowość w każdej dziedzinie wygląda inaczej. – Projekt ma być solidny, ale przede wszystkim zaskakujący – mówi.

Pomysł to dopiero początek. W rozmowie kwalifikacyjnej panel sprawdza, czy badacz naprawdę zna warsztat potrzebny do realizacji projektu. – Zdarza się, że ktoś przychodzi z ciekawym pomysłem i staje przed panelem jako menedżer: ja przyjmę do pracy tego, tamtego, samych specjalistów. I widać, że się na tym nie zna. Taka osoba nie ma szans na grant – zauważa prof. Kaczmarek.

Ekspertka KPK przypomina o najprostszym warunku, który bywa przez naukowców pomijany. – ERC chce finansować science, a nie science fiction. Naukowcy często na etapie pisania wniosku w ogóle nie zaglądają do dokumentacji ani do kryteriów oceny. A pierwsza rzecz, od jakiej bym zaczęła, to sprawdzenie, czy mój projekt wpisuje się w oczekiwania ERC – podkreśla.

25 procent populacji, 5 procent grantów

Rada Naukowa ERC, której grupie roboczej przewodniczył prof. Kaczmarek, opublikowała 26 marca 2026 roku Białą Księgę o niskim udziale krajów widening w grantach ERC. Do krajów widening zalicza się państwa przyjęte do Unii od 2004 roku oraz Grecję i Portugalię, czyli około 25 procent populacji UE, która zdobywa mniej niż 5 procent grantów ERC. Z tych krajów pochodzi też poniżej 10 procent panelistów.

Biała Księga wskazuje kilka przyczyn tego dystansu:

• niskie krajowe nakłady na badania,
• słabe wsparcie instytucjonalne,
• ograniczony dostęp do międzynarodowych sieci naukowych,
• bariery językowe i psychologiczne.

Prof. Kaczmarek wiąże ten dystans z mechanizmem, który jego zdaniem osłabia naukę u podstaw. – Najgorsze, co spotyka polską naukę, to ocena parametryczna. Działa dokładnie przeciwnie do tego, czego chce ERC. Tam trzeba skupić się na wielkich osiągnięciach, a my zmuszani jesteśmy robić inaczej – mówi.

Niedobór grantów ma według niego wymiar cywilizacyjny. Niewykorzystany potencjał intelektualny 25 procent populacji Europy to mniej odkryć, technologii i terapii dla wszystkich. Pojedyncze granty odwracają ten mechanizm: budują lokalne ośrodki wybitnej nauki, które przyciągają i kształcą kolejne pokolenie badaczy.

– Nawet pojedyncze granty ERC tworzą u nas wyspy szczęśliwości, wybitnej nauki, które przyciągają młodzież naukową. A ta uczy się uprawiania dobrej nauki. Jeśli nie wykorzystujemy doskonałości naukowej, nie poruszamy się cywilizacyjnie do przodu jako ludzkość – mówi prof. Kaczmarek. Tracą na tym także najlepsze ośrodki Europy Zachodniej, którym brakuje wykształconych w takich miejscach badaczy. Budowanie wysp wybitnej nauki w krajach widening leży we wspólnym interesie całego kontynentu.

Co może zrobić naukowiec

Najważniejsze jest budowanie odpowiedniego dorobku już od doktoratu: nielicznych, ale naprawdę znaczących publikacji, w których badacz jest pierwszym autorem i wnosi kluczowy wkład.

Kluczowe jest również środowisko i networking. Najlepszy przykład dają Czesi, którzy w jednym z konkursów Consolidator osiągnęli 25,5-procentowy współczynnik sukcesu, najwyższy spośród wszystkich krajów. Sukces był efektem oddolnej inicjatywy laureatów i panelistów ERC, którzy stworzyli system mentoringu i wsparcia dla potencjalnych kandydatów.

W Polsce wsparcie zapewniają Krajowy Punkt Kontaktowy, horyzontalne punkty kontaktowe w sześciu makroregionach oraz Biuro Doskonałości Naukowej PAN, które organizują warsztaty, szkolenia i mock interview. Dodatkowym narzędziem jest ERC Mentoring Initiative. – Trzeba otaczać się ludźmi, którzy dostali te granty i którzy je oceniają – podkreśla Katarzyna Kubica-Oroń. – Bez budowania networkingu będzie po prostu trudniej.

Na koniec prowadząca pyta, czy rozmowa zachęca, czy zniechęca do aplikowania. – My nie zachęcamy do składania wniosków. My skłaniamy wyjątkowych ludzi do składania wyjątkowych wniosków – odpowiada prof. Kaczmarek.

Wybrane wypowiedzi

Leszek Kaczmarek

Celem nie jest zdobywanie grantów ERC. Celem jest wybitna nauka, a granty ERC są tylko jej miarą, bo nie ma w Europie lepszej miary najwyższej jakości naukowej. Nagroda Nobla może być lepsza, ale jest już bardzo selektywna.

W 2012 roku prowadziłem panel, w którym przyznaliśmy grant ERC młodemu badaczowi z Austrii. Po siedmiu latach postdoca w Kalifornii przywiózł tylko jedną publikację jako pierwszy autor, ale za to bardzo znaczącą. Dostał grant i laboratorium w Wiedniu. To dobrze pokazuje, co się liczy w dorobku.

Katarzyna Kubica-Oroń

ERC jest otwarte dla wszystkich, bez względu na wiek, płeć czy pochodzenie. Podczas ewaluacji nie ocenia się jednostki. Wielokrotnie spotykałam się z opinią, że granty ERC są wyłącznie dla naukowców z najlepszych ośrodków badawczych w Europie. To nieprawda i ważne, żeby nie powielać tego mitu.

Podczas wydarzenia „Sceny ERC” na Copernicus Festival zaprosiłam wielu laureatów grantów ERC realizujących obecnie projekty w Polsce. Zdecydowana większość zdobyła ten grant nie za pierwszym, a za kolejnym razem. To bardzo konkurencyjny konkurs, więc nie warto się szybko poddawać. Jeśli się nie uda, poprawiamy aplikację i uczymy się, jak to robić lepiej.