Wraz z marcowymi konkursami wprowadzimy w formularzach wniosków sekcję dotyczącą publikacji retraktowanych. Nowe rozwiązanie uzupełni system oceny dorobku naukowego oparty na zasadach deklaracji DORA i zapewni ekspertom pełniejszy obraz działalności publikacyjnej osób ubiegających się o finansowanie projektów badawczych.

NCN jest sygnatariuszem deklaracji DORA od 2018 roku i ocenia dorobek naukowy pod kątem znaczenia i oryginalności osiągnięć, a nie wskaźników bibliometrycznych, takich jak liczba publikacji czy cytowań. We wniosku o finansowanie projektu badaczki i badacze dołączają wykaz od jednej do dziesięciu najważniejszych prac opublikowanych lub przyjętych do druku w ciągu ostatnich 10 lat. Istotną wartością tego systemu jest to, że eksperci oceniają projekty wyłącznie na podstawie informacji zawartych we wniosku, co sprzyja równemu traktowaniu wnioskodawców oraz ogranicza ryzyko stronniczości.

Nowy wymóg

Aby zagwarantować ekspertom pełniejszą wiedzę o działalności publikacyjnej wnioskodawców, uchwałą z 12 lutego, Rada NCN wprowadziła wymóg informowania także o pracach retraktowanych.

Publikacja retraktowana to praca przyjęta do druku lub opublikowana, a następnie wycofana oficjalną notą wydawcy czasopisma, w którym się ukazała. Retrakcje to sygnał mogący świadczyć o naruszeniach standardów publikacyjnych – pochodzą od wydawców, mają formalny status oraz opisaną przyczynę i kontekst.

Zgodnie z wprowadzanymi zmianami, w formularzu wniosku konieczne będzie podanie informacji o publikacjach retraktowanych w ostatnich 10 latach wraz z przyczynami retrakcji, danymi współautorów oraz identyfikatorami DOI wycofanych publikacji.

Zmiany wejdą w życie wraz z konkursami OPUS 31 i PRELUDIUM 25, które ogłosimy 16 marca. Zapis dotyczący retrakcji obejmie wszystkie osoby, których dorobek podlega ocenie we wniosku, a więc nie tylko kierowników projektów, ale – w zależności od konkursu – także opiekunów, osób, które mają być zatrudnione na stanowisku senior researcher oraz kierowników projektów w ramach współpracy LAP.

Wprowadzone informacje staną się integralną częścią wniosku i będą podlegały standardowej ocenie. Dzięki tej zmianie eksperci zyskają dokładniejszy wgląd w historię publikacyjną badaczek i badaczy ubiegających się o finansowanie, bez zwiększania uznaniowości samego procesu.

Dzięki finansowaniu otrzymanemu w konkursie Weave-UNISONO naukowcy z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie wraz z partnerami z Niemiec zbadają funkcję białka sprzyjającego progresji nowotworu prostaty.

Prof. Monika Pietrowska stanie na czele polskiego zespołu, który zrealizuje projekt pt. „Charakterystyka szlaku ALDH1A1/MMP11 jako potencjalnego biomarkera i regulatora progresji i przerzutów raka prostaty”. Niemiecką częścią badań pokieruje Dr Ielizaveta Gorodetska z Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie.

Rak prostaty jest jednym z najczęstszych nowotworów u mężczyzn, a jego postać przerzutowa cechuje się niską przeżywalnością i ograniczonymi możliwościami leczenia. Badanie opisuje nowy mechanizm, w którym enzymy ALDH1A1 i ALDH1A3 sprzyjają oporności na radioterapię i powstawaniu przerzutów poprzez aktywację szlaku z udziałem kwasu retinowego, TGF-β1 oraz białka MMP11. Wykazano, że MMP11 zwiększa agresywność nowotworu, a jego zahamowanie uwrażliwia komórki raka prostaty na promieniowanie. Co ważne, poziom MMP11 – zarówno w tkance guza, jak i w osoczu – może służyć jako obiecujący biomarker pozwalający odróżnić postać przerzutową od nieprzerzutowej oraz przewidywać przebieg choroby i odpowiedź na leczenie. Ukierunkowanie terapii na MMP11 może w przyszłości poprawić diagnostykę, stratyfikację pacjentów i skuteczność leczenia raka prostaty, zwłaszcza w połączeniu z radioterapią.

Nagrodzony wniosek został oceniony przez niemiecką agencję DFG (German Research Foundation), podczas gdy NCN zaakceptowało wyniki tej oceny w ramach współpracy w programie Weave. Polski budżet projektu wynosi ponad 950 tys. zł.

Weave-UNISONO i procedura agencji wiodącej

Konkurs Weave-UNISONO to efekt wielostronnej współpracy między instytucjami finansującymi badania naukowe, skupionymi w stowarzyszeniu Science Europe. Został ogłoszony w celu uproszczenia procedur składania i selekcji projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki, angażujących badaczy z dwóch lub trzech krajów europejskich.

Wyłanianie laureatów opiera się na procedurze agencji wiodącej, w myśl której tylko jedna z instytucji partnerskich odpowiedzialna jest za pełną ocenę merytoryczną wniosku, pozostali partnerzy akceptują wyniki tej oceny.

W ramach programu Weave partnerskie zespoły badawcze składają wnioski o finansowanie równolegle do agencji wiodącej oraz do właściwych dla siebie instytucji uczestniczących w programie. Wspólny projekt musi zawierać spójne plany badań, wyraźnie ukazujące wartość dodaną współpracy międzynarodowej.

Konkurs Weave-UNISONO jest otwarty w trybie ciągłym. Zachęcamy zespoły pragnące podjąć współpracę z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Niemiec, Luksemburga oraz Belgii-Flandrii do zapoznania się z treścią ogłoszenia konkursowego i składania wniosków.

Dr Aneta Pazik Aybar, reprezentująca Polskę w Stowarzyszeniu Europejskiej Chmury Otwartej Nauki (EOSC Association) oraz kierowniczka Zespołu ds. Otwartej Nauki w Narodowym Centrum Nauki, została wybrana na współprzewodniczącą Rady Sterującej Europejskiej Chmury Otwartej Nauki (EOSC Steering Board).

Aneta Pazik-Aybar 13 lutego 2026 r. delegaci – eksperci państw członkowskich UE i krajów stowarzyszonych programu Horyzontu Europa – wybrali współprzewodniczącą Rady Sterującej Europejskiej Chmury Otwartej Nauki, jednego z najważniejszych organów strategicznych działających w ramach Europejskiej Chmury Otwartej Nauki (EOSC).

EOSC Steering Board, czyli strategiczna Rada Sterująca, wspiera Komisję Europejską w wyznaczaniu kierunków rozwoju EOSC oraz stanowi część Zarządu Trójstronnego Partnerstwa EOSC (Tripartite Governance).

To ogromne wyróżnienie nie tylko dla Anety, lecz także dla Narodowego Centrum Nauki oraz całej Polski. Jej zaangażowanie i wieloletnia aktywność w obszarze otwartej nauki realnie przekładają się na rozwój EOSC – zarówno w kraju, jak i na poziomie europejskim.

W kontekście niedawno obchodzonego Międzynarodowego Dnia Kobiet i Dziewcząt w Nauce sukces ten ma szczególny wymiar. Doświadczenie, wiedza i pasja Anety są najlepszym przykładem roli, jaką kobiety mogą odgrywać na najwyższym europejskim poziomie decyzyjnym w obszarze nauki i innowacji.

Serdecznie gratulujemy tego wyjątkowego osiągnięcia i życzymy dalszych sukcesów w budowaniu silnej, otwartej i nowoczesnej europejskiej nauki.

Konkurs Weave-UNISONO: ogłoszenie naboru wniosków w słoweńskiej agencji ARIS jako agencji wiodącej

Uprzejmie informujemy, że w słoweńskiej agencji ARIS od 16 lutego 2026 do 31 marca 2026 r. prowadzony będzie nabór wniosków w ramach programu Weave, w którym agencja słoweńska będzie pełniła rolę agencji wiodącej.

Przypominamy, że w konkursie Weave-UNISONO, w przypadku projektów badawczych, dla których wnioski wspólne zostaną złożone do ARIS jako agencji wiodącej do 31 marca 2026 r., wnioski krajowe w systemie OSF należy złożyć w najbliższym możliwym terminie po złożeniu wniosku wspólnego do ARIS i nie później niż do 7 kwietnia 2026 r. do godz. 23:59.

Od momentu rozpoczęcia prac nad wnioskiem krajowym w systemie OSF polski zespół badawczy ma 45 dni kalendarzowych na wypełnienie i wysłanie wniosku do NCN. Po upływie tego terminu wniosek zostanie zablokowany do edycji. W takim przypadku, jeżeli polski zespół badawczy nie wysłał wniosku do NCN, należy założyć i wypełnić nowy wniosek w systemie OSF.

Narodowe Centrum Nauki zaprasza na webinar szkoleniowy dla pracowników jednostek naukowych zaangażowanych w obsługę administracyjną projektów badawczych, staży i stypendiów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki.

Spotkanie odbędzie się 17 marca 2026 r. o godz. 10:00 za pośrednictwem platformy Clickmeeting. Podczas webinaru zostaną przybliżone zagadnienia związane z realizacją projektu badawczego takie jak: składanie wniosków w konkursach NCN, podpisanie umowy o realizację projektu, aneksowanie umów, raportowanie  w projekcie oraz zagadnienia z zakresu wynagrodzeń i stypendiów w projektach NCN oraz kontroli projektu w jednostce.

Szkolenie poprowadzą pracownicy NCN bezpośrednio zaangażowani w proces obsługi i rozliczenia projektów  badawczych.

W celu zapewnienia wysokiej jakości spotkania oraz komfortu kontaktu z Państwem planowana liczba uczestników została ograniczona do 50 osób. Przy rekrutacji decydować będzie kolejność zgłoszeń, niemniej jednak zastrzegamy pierwszeństwo kwalifikacji dla pracowników jednostek, którzy do tej pory nie brali udziału w warsztatach.

Zgłoszenia przyjmowane będą do dnia 27 lutego 2026 r. za pośrednictwem formularza zgłoszeniowego. Potwierdzenie udziału zostanie przesłane do Państwa drogą e-mailową po zakończeniu naboru zgłoszeń. Zwracamy uwagę, że samo wysłanie zgłoszenia na webinar nie stanowi potwierdzenia udziału.

Zapraszamy kierowników projektów, którzy przygotowują pierwszy raport roczny z realizacji projektu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, do udziału w pilotażowym webinarze szkoleniowym.

Podczas spotkania omówione zostaną kluczowe zagadnienia związane z obsługą raportu w systemie OSF, prawidłowym wypełnieniem formularza raportowego oraz sposobem i terminem przekazania raportu do Narodowego Centrum Nauki.

Webinar odbędzie się na platformie ClickMeeting w czterech terminach:

• 25 lutego 2026 r., godz. 9.00
• 25 lutego 2026 r., godz. 11.00
• 26 lutego 2026 r., godz. 9.00
• 26 lutego 2026 r., godz. 11.00

Kierownicy projektów otrzymają imienne zaproszenia wraz z linkiem umożliwiającym udział w spotkaniu w wyznaczonym terminie. Zaproszenia zostaną wysłane na adres poczty elektronicznej wskazany we wniosku o finansowanie projektu.

Planowany czas trwania webinaru wynosi około 1 godziny.

Zachęcamy do udziału w spotkaniu.

Z początkiem marca 2026 r. sieć M-ERA.NET uruchomi kolejny konkurs na międzynarodowe projekty badawcze dotyczące badań i innowacji w zakresie technologii materiałowych, których celem jest wspieranie Europejskiego Zielonego Ładu i Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Tegoroczna edycja konkursu obejmie następujące obszary tematyczne:

• Technologie czystej energii;
• Gospodarka o obiegu zamkniętym;
• Integracja technologii cyfrowych.

Strona internetowa programu M-ERA.NET.

Zapowiedź konkursu ma charakter informacyjny. Szczegółowe warunki zostaną określone w treści oficjalnego ogłoszenia o konkursie.

W czeskiej agencji GAČR od 9 lutego do 31 marca 2026 r. prowadzony będzie nabór wniosków w ramach programu Weave, w którym agencja czeska będzie pełniła rolę agencji wiodącej.

Przypominamy, że w konkursie Weave-UNISONO, w przypadku projektów badawczych, dla których wnioski wspólne zostaną złożone do GAČR jako agencji wiodącej do 31 marca 2026 r., wnioski krajowe w systemie OSF należy złożyć w najbliższym możliwym terminie po złożeniu wniosku wspólnego do GAČR i nie później niż do 7 kwietnia 2026 r. do godz.  23:59.

UWAGA: od momentu rozpoczęcia prac nad wnioskiem krajowym w systemie OSF polski zespół badawczy ma 45 dni kalendarzowych na wypełnienie i wysłanie wniosku do NCN. Po upływie tego terminu wniosek zostanie zablokowany do edycji. W takim przypadku, jeżeli polski zespół badawczy nie wysłał wniosku do NCN, należy założyć i wypełnić nowy wniosek w systemie OSF.

16 stycznia 2026 r. w siedzibie Narodowego Centrum Nauki w Krakowie odbyło się strategiczne spotkanie Sieci EOSC Polska. Do siedziby NCN, które jest koordynatorem krajowego partnerstwa i węzła EOSC, przyjechali przedstawiciele ponad dwudziestu instytucji z całego kraju zainteresowani dotychczasowym rozwojem Europejskiej Chmury Otwartej Nauki oraz rolą Polski w tym przedsięwzięciu. Tematem przewodnim były postępy w budowie Federacji EOSC, jej wejście w fazę operacyjną oraz perspektywy rozwoju na kolejne lata.

Spotkanie otworzył Marcin Liana, zastępca dyrektora NCN, podkreślając znaczenie współpracy środowiska naukowego przy rozwijaniu otwartej nauki i infrastruktury cyfrowej. Spotykamy się w istotnym momencie rozwoju Europejskiej Chmury Otwartej Nauki. EOSC nie jest już wyłącznie inicjatywą projektową – staje się trwałym elementem europejskiego ekosystemu badań i innowacji, silnie osadzonym w kluczowych strategiach i kierunkach politycznych Unii Europejskiej. Jego rola jest coraz wyraźniej podkreślana zarówno w kontekście rozwoju infrastruktury badawczej i technologicznej, jak i w dyskusjach dotyczących sztucznej inteligencji w nauce oraz wykorzystania danych badawczych na dużą skalę – zaznaczył oraz dodał, że szczególnie ważny jest federacyjny model EOSC, który umożliwia łączenie krajowych i instytucjonalnych zasobów w spójną, interoperacyjną całość. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa współpraca z infrastrukturami badawczymi, e-infrastrukturami, infrastrukturami danych jak również z centrami kompetencji – zarówno tymi o charakterze krajowym, jak i europejskim – podkreślił Marcin Liana – to one mogą znacząco wzmocnić potencjał otwartej nauki, zwiększyć widzialność polskich zasobów oraz ułatwić ich ponowne wykorzystanie.

Federacja EOSC wchodzi w fazę operacyjną

W kolejnej części głos zabrała Aneta Pazik-Aybar, kierownik Zespołu Otwartej Nauki w NCN, koordynatorka węzła krajowego EOSC Polska. Wyjaśniła, czym jest Federacja EOSC, na jakim etapie znajduje się jej rozwój oraz w jakim miejscu jest polski węzeł. Federacja przechodzi obecnie z fazy budowy do fazy operacyjnej. W 2025 r. w prace zaangażowanych było kilkanaście organizacji, a ceremonia podpisania listu intencyjnego podczas sympozjum w Brukseli sformalizowała mechanizmy współpracy. 16 stycznia w imieniu polskiego węzła EOSC dyrektor Narodowego Centrum Nauki, prof. dr hab. Krzysztof Jóźwiak, podpisał porozumienie o współpracy (Memorandum of Understanding).

Aneta Pazik-Aybar przedstawiła również korzyści płynące z EOSC Polska, projektu mającego zapewnić wsparcie w zakresie integracji krajowej infrastruktury danych badawczych. Do tej pory wiele zasobów nie było interoperacyjnych, ani zgodnych ze standardami, brakowało federacyjnego AAI, a mniejsze zespoły badawcze nie miały dostępu do wsparcia technicznego. EOSC Polska odpowiada na te potrzeby, integrując polskie instytucje z europejską chmurą, upowszechniając standardy FAIR, oferując jednolity dostęp do usług oraz wspierając badania multi- i interdyscyplinarne – powiedziała. Kończąc swoje wystąpienie nakreśliła plan na rok 2026, który zapowiada intensywny rozwój Federacji – przejście do trybu produkcyjnego, nabór kolejnych instytucji do węzłów, wprowadzenie standardów monitorowania i cyberbezpieczeństwa, opracowanie zasad uczestnictwa oraz prace nad modelem zarządzania i finansowania po 2027 r. W pierwszym kwartale 2026 r. miało miejsce także spotkanie pod nazwą Winter School EOSC 2026, którego tegoroczna formuła wspierała poszerzanie Federacji.

EOSC EU Node – pierwszy europejski węzeł EOSC

Dr inż. Norbert Meyer, kierownik Pionu Technologii Przetwarzania Danych Poznańskiego Centrum Superkomputerowego Sieciowego, zaprezentował EOSC EU Node: pierwszy europejski węzeł EOSC Komisji Europejskiej, który zainicjował tworzenie federacji europejskiej – miejsce dostępu do usług otwartej nauki. Uczestnicy mogli zobaczyć, jak w praktyce wygląda korzystanie z zasobów danych, narzędzi obliczeniowych i środowisk analitycznych. Liczne pytania z sali pokazały rosnące zainteresowanie praktycznymi aspektami integracji z EOSC.

Norbert Meyer zaznaczył, że EOSC to nie tylko otwarte dane nauki, ale również dane gospodarki, administracji i społeczeństwa. Polityka Komisji Europejskiej dotyczy otwartości i równego dostępu do wyników, publikacji, danych z eksperymentów w ramach prowadzonych prac B+R finansowanych z funduszy unijnych. Otwiera nam to drogę dostępu do repozytoriów, dając możliwości analityki dużych ilości danych, wspomaganych algorytmami sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego wraz z modelami LLM. Nowa jakość dostępu do danych pozwala na ekstrahowanie informacji oraz pozyskanie wiedzy. Obserwujemy równocześnie otwierające się nowe obszary w nauce oraz gospodarce dzięki otwartym źródłom danych wspomaganych AI – powiedział.

Platforma wsparcia dla polskich badaczy

W kolejnej prezentacji Roksana Wilk, kierownik Laboratorium Przetwarzania Danych Akademickiego Centrum Komputerowego Cyfronet AGH opowiedziała o platformie eosc.pl, która wspiera polskich badaczy w dostępie do zasobów EOSC.

EOSC.pl istotnie wzmacnia wdrażanie standardów i interoperacyjności, bez których otwarta nauka pozostaje obietnicą. Platforma ułatwia publikowanie, porządkowanie i odnajdywanie zasobów badawczych, a także ich ponowne wykorzystanie w projektach naukowych. Dzięki dobrze zaprojektowanemu węzłowi krajowemu Polska może spójnie i wiarygodnie uczestniczyć w Federacji EOSC, co realnie przyspiesza i podnosi jakość współpracy naukowej w Europie – zaznaczyła Roksana Wilk.

Bramy do usług Federacji EOSC

W drugiej części wydarzenia dr Monika Góral-Kurbiel reprezentująca projekt EOSC Gravity, finansowany w ramach Horyzontu Europa oraz Zespół Otwartej Nauki NCN, omówiła konkursy związane z rozwojem Federacji. Drugi nabór węzłów EOSC pozwoli zidentyfikować instytucje gotowe pełnić rolę „bram” do usług Federacji zapewniających dostęp do danych i narzędzi dla społeczności naukowych. Nabór ma charakter selekcyjny, bez bezpośredniego finansowania.

Monika Góral-Kurbiel podkreśliła, że równolegle w ramach projektu Gravity prowadzone są konkursy przygotowawcze i międzyprojektowe, które wspierają kandydatów w przygotowaniu dokumentacji, pilotażowych wdrożeń i materiałów szkoleniowych. W obu konkursach przewidziano budżet 50 tys. euro na projekt.

EOSC Handbook

Na zakończenie Natalia Galica z Zespołu Otwartej Nauki NCN przedstawiła EOSC Handbook – praktyczny przewodnik dla organizacji dołączających do Federacji, który ma ułatwiać zrozumienie modeli działania, usług oraz procedur uczestnictwa.

EOSC Handbook to bardzo potrzebny i praktyczny przewodnik dla instytucji, które chcą dołączyć do Federacji EOSC. Pomaga zrozumieć, czym są i jak działają Węzły, a także jakie są zasady i mechanizmy uczestnictwa w Federacji EOSC. Cieszę się, że mogę brać udział w tej inicjatywie i współtworzyć rozwiązania, które realnie wspierają rozwój nauki. – zaznaczyła Natalia Galica

Spotkanie zakończyło się podsumowaniem oraz rozmową o kolejnych krokach. Kuluarowe dyskusje trwały jeszcze długo, koncentrując się na kierunkach dalszej współpracy, nowych możliwościach oraz roli Polski w budowie europejskiej infrastruktury danych naukowych. Dynamiczna i pełna energii atmosfera pokazała, że dla wielu instytucji wydarzenie było początkiem nowych inicjatyw i wspólnych projektów.

17  lutego w Krakowie odbędzie się konferencja „Nauka dla społeczeństwa i gospodarki”, podczas której wspólnie z przedstawicielami nauki, biznesu i administracji będziemy dyskutować o publicznym finansowaniu badań i innowacji. Zapraszamy do udziału.

Wydarzenie będzie okazją dla reprezentantów środowiska naukowego, sektora komercyjnego oraz administracji samorządowej do spotkania z kierownictwem kluczowych agencji i organizacji finansujących rozwój nauki, badań oraz innowacji w Polsce. W Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego spotkają się osoby odpowiedzialne za kształtowanie polityki oraz narzędzi finansowania nauki oraz badacze i podmioty, które na co dzień realizują projekty badawcze, wdrożeniowe i innowacyjne.

Celem spotkania jest nie tylko przedstawienie aktualnych mechanizmów oraz planowanych kierunków finansowania nowych technologii, innowacji społecznych, badań podstawowych i badań klinicznych, lecz przede wszystkim stworzenie warunków do otwartego, merytorycznego dialogu na temat realnych potrzeb, ograniczeń i wyzwań systemowych. 

Istotnym elementem części otwartej wydarzenia będzie panel dyskusyjny prezesów i dyrektorów agencji wspierających innowacje w Polsce, w którym udział wezmą:

• moderacja: prof. dr hab. Wojciech Macyk, prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego ds. nauki,
• prof. dr hab. Krzysztof Pyrć, prezes zarządu Fundacji na rzecz Nauki Polskiej,
• prof. dr hab. Krzysztof Jóźwiak, dyrektor Narodowego Centrum Nauki,
• dr Wojciech Karczewski, dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej,
• prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju,
• Krzysztof Gulda, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości,
• Piotr Kędra, dyrektor inwestycyjny PFR Ventures.

Uczestnicy spotkania będą mogli zadawać pytania oraz wziąć bezpośredni udział w dyskusji dotyczącej barier w dostępie do finansowania, wyzwań związanych z rozliczaniem i wydatkowaniem środków publicznych, a także napięć pojawiających się na styku nauki, biznesu i administracji. Wspólnie chcemy podjąć próbę omówienia braków w systemie finansowania, możliwości dalszego jego rozwoju, tworzenia nowych mechanizmów wsparcia i wskazania działań deregulacyjnych, które mogłyby przełożyć się na efektywniejsze działanie sektora nauki.

Organizatorem wydarzenia jest Uniwersytet Jagielloński, we współpracy z Fundacją na rzecz Nauki Polskiej, Narodowym Centrum Nauki oraz Agencją Badań Medycznych.