Ogłaszamy osiemnastą edycję konkursu MAESTRO na projekty badawcze dla najbardziej doświadczonych naukowców, szesnastą edycję konkursu SONATA BIS umożliwiającego stworzenie nowego zespołu badawczego oraz czwartą edycję konkursu DAINA na projekty polsko-litewskie. Łączna pula konkursów to 276 mln zł. 

MAESTRO 18 to konkurs na projekty, w którym mogą brać udział naukowczynie i naukowcy z największym doświadczeniem badawczym. Granty NCN wesprą realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy i których efektem mogą być odkrycia naukowe. Kierownikiem projektu może być osoba ze stopniem doktora, która w ciągu ostatnich 10 lat miała co najmniej pięć publikacji w renomowanych czasopismach lub wydawnictwach naukowych polskich lub zagranicznych, kieruje lub kierowała realizacją co najmniej dwóch projektów badawczych wyłonionych w drodze konkursów krajowych lub międzynarodowych, a także spełnia inne kryteria konkursowe dotyczące m.in. udziału w komitetach, publikacji monografii, prezentacji na konferencjach, otrzymanych nagród lub wyróżnień, członkostwa w stowarzyszeniach/organizacjach, autorstwa dzieł lub udziału w festiwalach. Projekty MAESTRO mogą trwać 36, 48 albo 60 miesięcy, nie mają limitów budżetowych ani tematycznych, muszą jedynie mieścić się w obszarze badań podstawowych. Środki z grantu można przeznaczyć na wynagrodzenia dla kierownika i członków zespołu (w tym stypendia), zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania i innych materiałów, usługi obce, wyjazdy służbowe, wizyty, konsultacje i inne koszty niezbędne do realizacji projektu. Zaangażowanie, na łączny okres co najmniej 72 miesięcy, osób na stanowisku typu post-doc lub doktorantów jest obligatoryjne. Budżet konkursu MAESTRO to 30 mln zł. 

W konkursie SONATA BIS 16 finansujemy projekty, które mają na celu powołanie nowego zespołu naukowego prowadzącego badania naukowe o charakterze podstawowym. Konkurs skierowany jest do osób, które uzyskały stopień doktora w okresie od 5 do 12 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem, czyli w okresie od 1 stycznia 2014 do 31 grudnia 2021 (okres ten może być wydłużony o udokumentowane przerwy w karierze). Projekt może trwać 36, 48 albo 60 miesięcy, a w budżecie można zaplanować, podobnie jak w MAESTRO, wynagrodzenia dla kierownika i członków zespołu (w tym stypendia), zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania i innych materiałów, usługi obce, wyjazdy służbowe, wizyty, konsultacje i inne koszty niezbędne do realizacji projektu. W prace projektowe obowiązkowo trzeba zaangażować doktoranta lub doktorantów, na co najmniej 36 miesięcy. Kierownikiem projektu badawczego finansowanego w ramach konkursu SONATA BIS można być tylko raz. Budżet konkursu wynosi 220 mln zł.

We współpracy dwustronnej z Litewską Radą Naukową (Research Council of Lithuania, RCL), ogłosiliśmy dziś również konkurs DAINA 4 na polsko-litewskie projekty badawcze z zakresu badań podstawowych. Kierownikiem polskiego zespołu badawczego może być osoba, która w momencie składania wniosku posiada co najmniej stopień naukowy doktora i będzie odpowiedzialna za kierowanie pracami polskiego zespołu badawczego. Granty DAINA można zaplanować na 3 lata, polski zespół może otrzymać maksymalnie 1,3 mln zł na cały okres realizacji, co może obejmować wynagrodzenia dla kierownika i wykonawców projektu, zakup aparatury naukowo-badawczej, urządzeń, oprogramowania, materiałów, usługi obce, koszty wyjazdów służbowych, wizyt i konsultacji, a także gratyfikacje dla wykonawców zbiorowych i inne koszty. Budżet konkursu DAINA to 26 mln zł. 

Retraktowane publikacje we wniosku

W nawiązaniu do wcześniejszych zapowiedzi, również w konkursach MAESTRO i SONATA BIS wprowadziliśmy w formularzach wniosków sekcję dotyczącą publikacji retraktowanych w ostatnich 10 latach. Nowe rozwiązanie uzupełniło system oceny dorobku naukowego oparty na zasadach deklaracji DORA, zapewniając ekspertom pełniejszy obraz działalności publikacyjnej osób ubiegających się o finansowanie projektów badawczych. Uchwała Rady NCN.

Składanie wniosków, proces oceny i wyniki

Wnioski MAESTRO i SONATA BIS przyjmujemy do 15 września do godziny 14:00 za pośrednictwem systemu OSF. Wnioski wspólne w konkursie DAINA należy złożyć do 15 września w elektronicznym systemie składania wniosków RCL, a wnioski krajowe do 22 września do godziny 14:00 w systemie OSF.

Wnioski MAESTRO i SONATA BIS będą oceniane przez międzypanelowe zespoły ekspertów, osobno dla nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce (HS), nauk ścisłych i technicznych (ST) oraz nauk o życiu (NZ). Dodatkowo, na drugim etapie oceny merytorycznej kierownicy projektów wezmą udział w rozmowie kwalifikacyjnej przeprowadzanej w siedzibie NCN. Wyniki tych konkursów będą znane najpóźniej w marcu 2027. 

Wnioski w konkursie DAINA ocenia merytorycznie międzynarodowy Zespół Ekspertów wybrany przez RCL, NCN zgodnie z warunkami konkursu będzie akceptować rezultaty tej oceny. Wyniki będą znane najpóźniej w czerwcu 2027.

Leszek Kaczmarek to biolog molekularny z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN, członek Rady Naukowej ERC i panelista agencji niemal od początku jej istnienia, od 2007 roku. Katarzyna Kubica-Oroń jest ekspertką Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE w obszarze ERC i menedżerką projektów naukowych. Rozmowę prowadzi Anna Korzekwa-Józefowicz.

Jak ERC rozpoznaje przełom

ERC ocenia wnioski według jednego kryterium: doskonałości naukowej. O tym, co jest przełomowe, rozstrzyga panel. – Nikt z nas w Radzie Naukowej tego nie definiuje. Mamy system, który pozwala to identyfikować. To zbiorowa mądrość określa, co jest przełomowe – mówi prof. Leszek Kaczmarek.

Katarzyna Kubica-Oroń dodaje, że przełomowość w każdej dziedzinie wygląda inaczej. – Projekt ma być solidny, ale przede wszystkim zaskakujący – mówi.

Pomysł to dopiero początek. W rozmowie kwalifikacyjnej panel sprawdza, czy badacz naprawdę zna warsztat potrzebny do realizacji projektu. – Zdarza się, że ktoś przychodzi z ciekawym pomysłem i staje przed panelem jako menedżer: ja przyjmę do pracy tego, tamtego, samych specjalistów. I widać, że się na tym nie zna. Taka osoba nie ma szans na grant – zauważa prof. Kaczmarek.

Ekspertka KPK przypomina o najprostszym warunku, który bywa przez naukowców pomijany. – ERC chce finansować science, a nie science fiction. Naukowcy często na etapie pisania wniosku w ogóle nie zaglądają do dokumentacji ani do kryteriów oceny. A pierwsza rzecz, od jakiej bym zaczęła, to sprawdzenie, czy mój projekt wpisuje się w oczekiwania ERC – podkreśla.

25 procent populacji, 5 procent grantów

Rada Naukowa ERC, której grupie roboczej przewodniczył prof. Kaczmarek, opublikowała 26 marca 2026 roku Białą Księgę o niskim udziale krajów widening w grantach ERC. Do krajów widening zalicza się państwa przyjęte do Unii od 2004 roku oraz Grecję i Portugalię, czyli około 25 procent populacji UE, która zdobywa mniej niż 5 procent grantów ERC. Z tych krajów pochodzi też poniżej 10 procent panelistów.

Biała Księga wskazuje kilka przyczyn tego dystansu:

• niskie krajowe nakłady na badania,
• słabe wsparcie instytucjonalne,
• ograniczony dostęp do międzynarodowych sieci naukowych,
• bariery językowe i psychologiczne.

Prof. Kaczmarek wiąże ten dystans z mechanizmem, który jego zdaniem osłabia naukę u podstaw. – Najgorsze, co spotyka polską naukę, to ocena parametryczna. Działa dokładnie przeciwnie do tego, czego chce ERC. Tam trzeba skupić się na wielkich osiągnięciach, a my zmuszani jesteśmy robić inaczej – mówi.

Niedobór grantów ma według niego wymiar cywilizacyjny. Niewykorzystany potencjał intelektualny 25 procent populacji Europy to mniej odkryć, technologii i terapii dla wszystkich. Pojedyncze granty odwracają ten mechanizm: budują lokalne ośrodki wybitnej nauki, które przyciągają i kształcą kolejne pokolenie badaczy.

– Nawet pojedyncze granty ERC tworzą u nas wyspy szczęśliwości, wybitnej nauki, które przyciągają młodzież naukową. A ta uczy się uprawiania dobrej nauki. Jeśli nie wykorzystujemy doskonałości naukowej, nie poruszamy się cywilizacyjnie do przodu jako ludzkość – mówi prof. Kaczmarek. Tracą na tym także najlepsze ośrodki Europy Zachodniej, którym brakuje wykształconych w takich miejscach badaczy. Budowanie wysp wybitnej nauki w krajach widening leży we wspólnym interesie całego kontynentu.

Co może zrobić naukowiec

Najważniejsze jest budowanie odpowiedniego dorobku już od doktoratu: nielicznych, ale naprawdę znaczących publikacji, w których badacz jest pierwszym autorem i wnosi kluczowy wkład.

Kluczowe jest również środowisko i networking. Najlepszy przykład dają Czesi, którzy w jednym z konkursów Consolidator osiągnęli 25,5-procentowy współczynnik sukcesu, najwyższy spośród wszystkich krajów. Sukces był efektem oddolnej inicjatywy laureatów i panelistów ERC, którzy stworzyli system mentoringu i wsparcia dla potencjalnych kandydatów.

W Polsce wsparcie zapewniają Krajowy Punkt Kontaktowy, horyzontalne punkty kontaktowe w sześciu makroregionach oraz Biuro Doskonałości Naukowej PAN, które organizują warsztaty, szkolenia i mock interview. Dodatkowym narzędziem jest ERC Mentoring Initiative. – Trzeba otaczać się ludźmi, którzy dostali te granty i którzy je oceniają – podkreśla Katarzyna Kubica-Oroń. – Bez budowania networkingu będzie po prostu trudniej.

Na koniec prowadząca pyta, czy rozmowa zachęca, czy zniechęca do aplikowania. – My nie zachęcamy do składania wniosków. My skłaniamy wyjątkowych ludzi do składania wyjątkowych wniosków – odpowiada prof. Kaczmarek.

Wybrane wypowiedzi

Leszek Kaczmarek

Celem nie jest zdobywanie grantów ERC. Celem jest wybitna nauka, a granty ERC są tylko jej miarą, bo nie ma w Europie lepszej miary najwyższej jakości naukowej. Nagroda Nobla może być lepsza, ale jest już bardzo selektywna.

W 2012 roku prowadziłem panel, w którym przyznaliśmy grant ERC młodemu badaczowi z Austrii. Po siedmiu latach postdoca w Kalifornii przywiózł tylko jedną publikację jako pierwszy autor, ale za to bardzo znaczącą. Dostał grant i laboratorium w Wiedniu. To dobrze pokazuje, co się liczy w dorobku.

Katarzyna Kubica-Oroń

ERC jest otwarte dla wszystkich, bez względu na wiek, płeć czy pochodzenie. Podczas ewaluacji nie ocenia się jednostki. Wielokrotnie spotykałam się z opinią, że granty ERC są wyłącznie dla naukowców z najlepszych ośrodków badawczych w Europie. To nieprawda i ważne, żeby nie powielać tego mitu.

Podczas wydarzenia „Sceny ERC” na Copernicus Festival zaprosiłam wielu laureatów grantów ERC realizujących obecnie projekty w Polsce. Zdecydowana większość zdobyła ten grant nie za pierwszym, a za kolejnym razem. To bardzo konkurencyjny konkurs, więc nie warto się szybko poddawać. Jeśli się nie uda, poprawiamy aplikację i uczymy się, jak to robić lepiej.

Wnioskodawcom, którzy nie otrzymali finansowania w OPUS 30+LAP/Weave i SONATA 21, a będą chcieli ubiegać się o nie w kolejnych konkursach, przypominamy, że jeśli zadania badawcze pokrywają się z poprzednim wnioskiem, jego złożenie jest możliwe dopiero wtedy, gdy decyzja dyrektora NCN o odmowie finansowania stanie się ostateczna. Następuje to po upływie 14-dniowego terminu na odwołanie. Aby zdążyć ze złożeniem nowego wniosku w naborze trwającym do 16 czerwca, wnioskodawca musi zrzec się prawa do odwołania przed upływem tego terminu. Z chwilą doręczenia takiego oświadczenia do NCN decyzja staje się prawomocna, co umożliwia ponowne złożenie wniosku w nowych konkursach.

Oświadczenie wnioskodawca składa do NCN w formie pisemnej na adres: ul. Twardowskiego 16, 30-312 Kraków, albo elektronicznie (podpisane podpisem zaawansowanym lub kwalifikowanym w formacie PAdES) na ESP: /ncn/SkrytkaESP lub na adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-30168-16398-EHSIE-12.

W razie pytań, zachęcamy do kontaktu z opiekunem wniosku wskazanym w systemie OSF.

Wyniki OPUS 30 i SONATA 21

Narodowe Centrum Nauki we współpracy z Europejskim Partnerstwem na rzecz Bioróżnorodności Biodiversa+ wkrótce ogłosi międzynarodowy konkurs na projekty badawcze dotyczący tematu Novel ecosystems: biodiversity, socio-ecological consequences and future trajectories (BiodivFuture).

Jednym z celów konkursu jest wytworzenie praktycznej wiedzy służącej zmianom transformacyjnym, mającym zahamować i odwrócić spadek różnorodności biologicznej.

BiodivFuture będzie koncentrować się na wspieraniu badań naukowych i innowacji dotyczących różnorodności biologicznej i nowych ekosystemów w przyszłości oraz ich dynamiki społeczno-ekologicznej. Konkurs obejmie badanie przyczyn oraz skutków zmian zachodzących teraz i w przyszłości na obszarach lądowych, słodkowodnych i morskich, we wszystkich regionach świata. Jego celem będzie finansowanie nowatorskich, wysokiej jakości międzynarodowych badań naukowych o dużym potencjale oddziaływania społecznego i politycznego, które pogłębią nasze rozumienie nowych ekosystemów dzięki holistycznemu, systemowemu i zintegrowanemu podejściu. Wyniki badań przeprowadzonych w ramach konkursu będą pomocne w podtrzymaniu odporności, różnorodności i sprawności ekologicznej ekosystemów. 

Tematyka konkursu

Priorytety badawcze objęte konkursem BiodivFuture są pogrupowane w trzech obszarach tematycznych. Projekty mogą dotyczyć jednego lub kilku z tych obszarów. Opisy poszczególnych obszarów są dostępne w zapowiedzi BiodivFuture na stronie Biodiversa+.

• OBSZAR A – NOVEL ECOSYSTEM FUNCTIONING
• OBSZAR B – PATHWAYS TO NOVEL ECOSYSTEMS
• OBSZAR C – BIODIVERSITY BENEFITS AND EQUITY IN THE CONTEXT OF NOVEL ECOSYSTEM

Kto może wziąć udział?

O finansowanie mogą ubiegać się konsorcja badawcze obejmujące zespoły z co najmniej 3 krajów uczestniczących finansowo w konkursie, w tym co najmniej 2 z państw członkowskich UE lub krajów stowarzyszonych z UE.

Kraje i uczestniczące instytucje finansujące

W konkursie biorą udział:Austria, Belgia (Walonia-Bruksela oraz Flandria), Brazylia, Bułgaria, Czechy, Dania, Wyspy Owcze, Finlandia, Francja, Niemcy, Węgry, Izrael, Włochy, Litwa, Mołdawia, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwajcaria, Tajwan, Tunezja, Turcja, Wielka Brytania.

 Całkowity budżet przeznaczony na finansowanie projektów to ok. 40 mln EUR.

HARMONOGRAM KONKURSU

• ogłoszenie konkursu – 9 września 2026
• termin składania wniosków wstępnych – I połowa listopada 2026
• termin składania wniosków pełnych – I połowa kwietnia 2026

Szczegółowe instrukcje dotyczące składania wniosków, kryteriów kwalifikowalności i oceny oraz inne istotne informacje zostaną opublikowane wraz z oficjalnym ogłoszeniem konkursu 9 września 2026 r.

Rada Narodowego Centrum Nauki informuje o planowanych działaniach mających na celu dostosowanie zasad udziału w konkursach NCN do aktualnych wyzwań związanych z rosnącą liczbą wniosków oraz zwiększającymi się kosztami realizacji projektów przy utrzymującym się ograniczonym budżecie Centrum. 

W ostatnich latach NCN obserwuje systematyczny wzrost liczby składanych wniosków, co powoduje, że wskaźnik sukcesu utrzymuje się na niskim poziomie. W konsekwencji znacząco rośnie też obciążenie organizacyjne Centrum oraz ekspertów oceniających aplikacje, co stwarza realne zagrożenie dla utrzymania wysokiej jakości i terminowości procesu oceny. Istotnym wyzwaniem jest stale rosnąca kosztochłonność badań, co dodatkowo ogranicza liczbę projektów możliwych do sfinansowania, w tym projektów bardzo wysoko ocenionych.

W obliczu tych wyzwań Rada NCN planuje wprowadzenie bardziej selektywnych mechanizmów konkursowych, które wpłyną na ograniczenie liczby składanych wniosków i jednocześnie zachęcą naukowców doświadczonych w realizacji grantów NCN do większej aktywności w pozyskiwaniu środków na badania w programach europejskich. Pozwoli to także na dywersyfikację źródeł finansowania badań oraz utrzymanie dostępności oferty konkursowej NCN dla badaczy na wszystkich etapach kariery naukowej.

Rada NCN planuje wdrożenie następujących rozwiązań:

Od roku 2027: wprowadzenie ograniczeń w liczbie składanych wniosków w konkursach NCN. Ta sama osoba będzie mogła być wskazana jako kierownik projektu tylko w jednym wniosku złożonym w konkursach NCN w ciągu danego roku kalendarzowego. 

Od roku 2028: wprowadzenie ograniczenia udziału w konkursie OPUS. Kierownik projektu, który w ciągu ostatnich 10 lat otrzymał co najmniej dwa granty OPUS, będzie mógł wystąpić z kolejnym wnioskiem w konkursie OPUS pod warunkiem wcześniejszego złożenia wniosku w programach ERC (na zasadach zbliżonych do obowiązujących w konkursie MAESTRO).

Szczegółowe regulacje oraz przepisy związane z wdrożeniem zmian Rada NCN przyjmie jesienią bieżącego roku. Jednocześnie Rada NCN nie wyklucza, że wprowadzone ograniczenia będą miały charakter czasowy i zostaną zmodyfikowane, jeżeli budżet Centrum zostanie znacząco zwiększony.

Największe w dotychczasowej historii NCN edycje konkursów na projekty badawcze OPUS i SONATA rozstrzygnięte. Do polskich jednostek naukowych trafi ponad pół tysiąca grantów na realizację badań podstawowych o łącznej wartości niemal 912 mln zł. 

1. Rekordowa liczba wniosków. Do konkursów OPUS 30+LAP/Weave i SONATA 21 wpłynęło ponad 3700 wniosków – blisko 15 procent więcej niż rok wcześniej.
2. Rekordowy budżet. Na finansowanie projektów przeznaczamy łącznie niemal 912 mln zł – najwięcej w historii tych konkursów.
3. Więcej finansowanych projektów. Finansowanie otrzymają 522 projekty (liczba nie obejmuje wniosków LAP). Rok wcześniej w analogicznym momencie sfinansowaliśmy 441 projektów, w 2024 roku – 485.
4. Coraz większa skala konkursów NCN. Badaczki i badacze składają coraz więcej wniosków do NCN. Obsługuje je ta sama liczba pracowników co kilka lat temu.

Konkursy zostały ogłoszone w połowie września ubiegłego roku. OPUS ma szeroką formułę, jest otwarty dla wszystkich badaczek i badaczy, niezależnie od wieku, stopnia naukowego i zaawansowania kariery. Granty można otrzymać na projekty realizowane w polskich jednostkach naukowych, trwające 12, 24, 36 lub 48 miesięcy. Jesienna edycja tego konkursu zawiera dodatkowo ścieżkę LAP, dzięki której mogą ubiegać się finansowanie badań realizowanych współpracy z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga lub Belgii-Flandrii w ramach programu Weave – maksymalna długość tych projektów zależy od kraju partnerskiego. W konkursie nie ma limitów budżetowych na pojedynczy projekt, kosztorys może obejmować m.in. wynagrodzenia, stypendia oraz koszty prowadzenia badań, w tym zakup aparatury, sprzętu, oprogramowania, materiałów, koszty usług obcych, wyjazdów i dostępu do międzynarodowych urządzeń badawczych. Kierownikiem projektu może być osoba z co najmniej jedną opublikowaną lub przyjętą do druku pracą naukową, lub przynajmniej jednym dokonaniem artystycznym bądź artystyczno-naukowym w przypadku działalności w zakresie twórczości i sztuki.

SONATA to konkurs skierowany do konkretnej grupy naukowczyń i naukowców, znajdujących się na początku kariery. W rozstrzygniętej właśnie edycji wnioski mogły składać osoby, które uzyskały stopień doktora między 1 stycznia 2018 r. a 31 grudnia 2023 roku. Podobnie jak w OPUS, kierownik musi mieć na swoim koncie publikacje lub dokonania artystyczne lub artystyczno-naukowe. Projekty SONATA mogą trwać 12, 24 lub 36 miesięcy. W budżecie można zaplanować wynagrodzenia dla kierownika i wykonawców projektu oraz koszty prowadzenia badań (sprzęty, usługi, materiały, wyjazdy, itp.), a także koszty obniżenia pensum dydaktycznego. 

Finansowane projekty

W konkursach OPUS 30+LAP/Weave oraz SONATA 21 do NCN wpłynęło ponad 3700 wniosków. To bezprecedensowo wysoka liczba, w 2025 roku otrzymaliśmy pół tysiąca wniosków mniej, a w latach 2022-2024 otrzymywaliśmy w tej konfiguracji konkursów po 3 tysiące wniosków.

Wnioski w NCN są oceniane pod kątem formalnym w biurze NCN przez koordynatorów dyscyplin. Ocenę merytoryczną przeprowadzają zespoły ekspertów złożone z naukowczyń i naukowców powołanych przez Radę NCN osobno dla każdego z paneli dyscyplin NCN – a z powodu dużej liczby wniosków, dla niektórych paneli powoływane są dwa osobne zespoły. W pierwszym etapie oceny merytorycznej każdy wniosek jest opiniowany indywidualnie przez członków zespołu, a decyzję o kwalifikacji do kolejnego etapu podejmuje kolegialnie zespół na pierwszym posiedzeniu panelowym. Drugi etap oceny merytorycznej obejmuje pozyskanie co najmniej dwóch indywidualnych opinii od recenzentów zewnętrznych. Ostateczne decyzje o rekomendacji do finansowania lub jej braku podejmuje zespół ekspertów po dyskusji na drugim posiedzeniu panelowym, z uwzględnieniem indywidualnych opinii. Rekordowa liczba wniosków w rozstrzygniętych właśnie konkursach wpłynęła na sposób organizacji i wydłużenie procesu oceny w NCN.

Do finansowania zostało zakwalifikowanych 279 projektów OPUS oraz 243 projekty SONATA, na łączną kwotę niemal 912 mln zł. Liczbowy wskaźnik sukcesu w konkursie OPUS (bez wniosków LAP) wyniósł 13,34%, zaś w konkursie SONATA 18,02%. 

Liczba laureatów konkursu OPUS 30 jeszcze się zwiększy – ogłoszone dziś wyniki nie obejmują wyników dla wniosków OPUS LAP, czyli projektów realizowanych przez polskie zespoły badawcze we współpracy międzynarodowej z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Niemiec, Szwajcarii, Luksemburga lub Belgii-Flandrii. Narodowe Centrum Nauki dokonało oceny tych wniosków jako agencja wiodąca, teraz zgodnie z założeniami programu Weave agencje partnerskie muszą zatwierdzić te wyniki. Informacje o zwycięskich projektach będziemy publikować w miarę spływania akceptacji, zgodnie z harmonogramem przedstawionym w ogłoszeniu konkursu.

Pełne listy projektów zakwalifikowanych do finansowania wraz z opisami popularnonaukowymi:

• LISTY RANKINGOWE OPUS 30, SONATA 21
• Listy rankingowe do pobrania (.pdf): OPUS 30 (bez LAP), SONATA 21

Decyzje i ponowne złożenie wniosku w kolejnych konkursach NCN

Decyzje zostaną wysłane 11 czerwca (zasady doręczania). Wnioskodawcom, którzy nie otrzymali finansowania w OPUS 30+LAP/Weave i SONATA 21, a będą chcieli ubiegać się o nie w kolejnych konkursach, przypominamy, że jeśli zadania badawcze pokrywają się z poprzednim wnioskiem, jego złożenie jest możliwe dopiero wtedy, gdy decyzja dyrektora NCN o odmowie finansowania stanie się ostateczna. Następuje to po upływie 14-dniowego terminu na odwołanie. Aby zdążyć ze złożeniem nowego wniosku w naborze trwającym do 16 czerwca, wnioskodawca musi zrzec się prawa do odwołania przed upływem tego terminu. Z chwilą doręczenia takiego oświadczenia do NCN decyzja staje się prawomocna, co umożliwia ponowne złożenie wniosku w nowych konkursach.

Oświadczenie wnioskodawca składa do NCN w formie pisemnej na adres: ul. Twardowskiego 16, 30-312 Kraków, albo elektronicznie (podpisane podpisem zaawansowanym lub kwalifikowanym w formacie PAdES) na ESP: /ncn/SkrytkaESP lub na adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-30168-16398-EHSIE-12.

W razie pytań, zachęcamy do kontaktu z opiekunem wniosku wskazanym w systemie OSF.

Jak budować europejski ekosystem danych badawczych, który będzie jednocześnie bezpieczny, odporny, interoperacyjny i suwerenny? To pytanie było punktem wyjścia do dyskusji „Research Data in Europe: Security, Sovereignty and Resilience”, która odbyła się 2 czerwca 2026 r. w Brukseli. Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie przez Stałe Przedstawicielstwo RP przy Unii Europejskiej, Narodowe Centrum Nauki oraz Biuro Promocji Nauki PolSCA PAN w Brukseli.

Spotkanie odbyło się w szczególnie ważnym momencie dla Europy. Jak podkreślano w wystąpieniach otwierających, dane badawcze stają się dziś strategicznym zasobem nie tylko dla rozwoju nauki, lecz także dla konkurencyjności Europy, jej suwerenności technologicznej oraz zdolności do reagowania na najważniejsze wyzwania społeczne i gospodarcze. W kontekście trwających dyskusji nad przyszłością kolejnego Programu Ramowego (FP10), rola danych badawczych, infrastruktury cyfrowej, otwartej nauki oraz gotowości do rozwoju sztucznej inteligencji nabiera coraz większego znaczenia. W wydarzeniu uczestniczyło około 50 przedstawicieli europejskiego ekosystemu badań i innowacji. 

Dane badawcze w centrum europejskich ambicji strategicznych

Spotkanie zostało otwarte przez Magdalenę Kulę, attaché ds. badań w Stałym Przedstawicielstwie RP przy Unii Europejskiej, Krzysztofa Jóźwiaka, dyrektora NCN i Tomasza Poprawkę, dyrektora biura PolSCA PAN.

Pierwsza część wydarzenia była poświęcona politycznemu kontekstowi bezpieczeństwa i suwerenności danych badawczych w Europie. Michael Arentoft (Komisja Europejska, DG RTD), Lidia Borrell-Damian (Science Europe) oraz Daniel Wójcik (European Brain Council i Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN) zwrócili uwagę na rosnące znaczenie danych badawczych dla współpracy naukowej, innowacji oraz procesów kształtowania polityk publicznych opartych na wiedzy. Dyskusja pokazała, że europejski krajobraz danych badawczych pozostaje rozproszony, a pełne wykorzystanie potencjału danych wymaga silniejszej koordynacji, zaufanych infrastruktur oraz długofalowych inwestycji.

Jednym z najważniejszych wątków wydarzenia było szerokie rozumienie bezpieczeństwa danych. Uczestnicy zgodzili się, że nie ogranicza się ono wyłącznie do kwestii technicznych czy cyberbezpieczeństwa. Obejmuje również odpowiednie ramy prawne i etyczne, odpowiedzialne zarządzanie danymi, długoterminową ochronę kluczowych zasobów oraz budowanie zaufania na każdym etapie cyklu życia danych – od ich pozyskiwania i zarządzania, po udostępnianie i ponowne wykorzystanie.

Budowanie zaufanego i odpornego ekosystemu danych badawczych

Druga część spotkania miała formę dyskusji panelowej moderowanej przez Klausa Tochtermanna, przewodniczącego EOSC Association. Przedstawiciele holenderskiego SURF (Ron Augustus), fińskiego CSC – IT Center for Science (Irina Kupiainen), European Molecular Biology Laboratory - EMBL (Plamena Markova) oraz Instytutu Oceanologii PAN (Sławomir Sagan) rozmawiali o tym, jak wzmacniać odporność europejskiego systemu badań, zachowując jednocześnie otwartość i międzynarodowy charakter współpracy naukowej. Wśród kluczowych zagadnień znalazły się interoperacyjność, trwałość infrastruktury cyfrowej, rozwój kompetencji związanych z zarządzaniem danymi oraz budowanie zaufanych partnerstw w ramach Europejskiej Przestrzeni Badawczej.

Szczególną uwagę poświęcono Europejskiej Chmurze Otwartej Nauki (EOSC). Uczestnicy podkreślali, że przykład EOSC pokazuje, iż otwartość danych i ich bezpieczeństwo nie muszą się wzajemnie wykluczać. Integrując rozproszone zasoby danych badawczych oraz promując wspólne standardy, EOSC wspiera budowę europejskiego środowiska opartego na zaufaniu, odpowiedzialności, interoperacyjności i wysokiej jakości zarządzaniu danymi. Jak wielokrotnie podkreślano podczas debaty, suwerenność danych nie oznacza izolacji, lecz zdolność do współpracy na europejskich zasadach przy zachowaniu kontroli nad kluczowymi zasobami i infrastrukturami.

Podsumowując dyskusję wyrażono wspólne przekonanie, że dane badawcze przestały być jedynie elementem wspierającym realizację projektów naukowych. Coraz częściej stają się czynnikiem decydującym o ich jakości, skuteczności i długofalowym wpływie. Budowa bezpiecznego, zaufanego i odpornego europejskiego ekosystemu danych badawczych będzie wymagała dalszej współpracy między decydentami, instytucjami finansującymi badania, infrastrukturami badawczymi oraz środowiskiem naukowym.

Polska w europejskim ekosystemie danych badawczych

Wydarzenie było również okazją do podkreślenia rosnącego zaangażowania Polski w rozwój Europejskiej Chmury Otwartej Nauki (EOSC) oraz szerszego europejskiego ekosystemu danych badawczych. Dzięki działalności Narodowego Centrum Nauki, polskich instytucji naukowych oraz społeczności badawczych, polska nauka jest coraz silniej powiązana z europejskimi inicjatywami wspierającymi otwartą naukę, zasady FAIR, interoperacyjność infrastruktury oraz odpowiedzialne zarządzanie danymi.

Narodowe Centrum Nauki, aktywnie uczestnicząc w inicjatywach i debatach związanych z EOSC, przyczynia się do wzmacniania obecności polskich naukowców w Europejskiej Przestrzeni Badawczej oraz do tworzenia warunków umożliwiających bezpieczne udostępnianie, odnajdywanie i ponowne wykorzystywanie danych badawczych w europejskim wymiarze. NCN jest koordynatorem krajowego węzła EOSC-PL, który uczestniczy w Federacji EOSC od jej powstania w 2025 roku. Polski węzeł rozwijają wspólnie z NCN: Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH, Politechnika Gdańska, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego (ICM) Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytut Oceanologii PAN.

Biodegradowalne implanty naczyniowe i historia jednego z najważniejszych regionów górniczych Europy Środkowej – to tematy projektów kolejnych laureatów konkursu Weave-UNISONO, realizowanych przez naukowców z Polski i Niemiec.

Zespół z Politechniki Warszawskiej, którego kierownikiem jest dr hab. inż. Beata Butruk-Raszeja, we współpracy z Kliniką Uniwersytecką w Erlangen opracuje biodegradowalne materiały nanowłókniste przeznaczone do inżynierii tkankowej naczyń krwionośnych. Naukowcy planują stworzyć implanty, które mogą wspierać odbudowę ścian naczyń krwionośnych, ograniczając jednocześnie ryzyko infekcji i stanów zapalnych dzięki zastosowaniu substancji przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych. W przyszłości rozwiązanie to może zwiększyć dostępność skutecznych przeszczepów naczyniowych dla pacjentów z chorobami układu krążenia.

Z kolei badacze z Uniwersytetu Śląskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Ireneusza Malika wraz z partnerami z Niemiec przeprowadzą kompleksowe badania obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w Tarnowskich Górach. Projekt pozwoli lepiej poznać historię wielowiekowej działalności górniczej w regionie oraz jej wpływ na krajobraz i środowisko. Naukowcy wykorzystają metody geoarcheologiczne, geomorfologiczne i gleboznawcze do identyfikacji oraz analizy dawnych szybów i hałd górniczych. Wyniki badań dostarczą nowej wiedzy o przekształceniach krajobrazu pogórniczego i procesach jego naturalnej regeneracji.

Wnioski zostały ocenione przez niemiecką agencję wiodącą DFG, a Narodowe Centrum Nauki zaakceptowało wyniki tych ocen w ramach programu Weave. Łączny budżet przeznaczony na prace polskich zespołów to niemal 1,89 mln złotych.

Weave-UNISONO i procedura agencji wiodącej

Konkurs Weave-UNISONO to efekt wielostronnej współpracy między instytucjami finansującymi badania naukowe, skupionymi w stowarzyszeniu Science Europe. Został ogłoszony w celu uproszczenia procedur składania i selekcji projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki, angażujących badaczy z dwóch lub trzech krajów europejskich.

Wyłanianie laureatów opiera się na procedurze agencji wiodącej, w myśl której tylko jedna z instytucji partnerskich odpowiedzialna jest za pełną ocenę merytoryczną wniosku, pozostali partnerzy akceptują wyniki tej oceny.

W ramach programu Weave partnerskie zespoły badawcze składają wnioski o finansowanie równolegle do agencji wiodącej oraz do właściwych dla siebie instytucji uczestniczących w programie. Wspólny projekt musi zawierać spójne plany badań, wyraźnie ukazujące wartość dodaną współpracy międzynarodowej.

Konkurs Weave-UNISONO jest otwarty w trybie ciągłym. Zachęcamy zespoły pragnące podjąć współpracę z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Niemiec, Luksemburga oraz Belgii-Flandrii do zapoznania się z treścią ogłoszenia konkursowego i składania wniosków.

W dniach 21-22 maja 2026 r. przedstawiciele Narodowego Centrum Nauki oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju odwiedzili Islandię. W Reykjavíku i Akureyri odbyły się spotkania poświęcone nowej edycji Funduszy EOG i Funduszy Norweskich w obszarze badań i innowacji. Wydarzenia zostały zorganizowane przez islandzką agencję Rannís – Islandzkie Centrum Badań (The Icelandic Centre for Research) we współpracy z partnerami z Polski i Norwegii. 

Spotkania zgromadziły przedstawicieli islandzkiego środowiska naukowego, uczelni, instytutów badawczych i instytucji zainteresowanych współpracą międzynarodową w ramach nowych konkursów grantowych. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Ambasady RP w Reykjavíku, w tym Ambasador RP w Islandii Aleksander Kropiwnicki oraz radca Maciej Duszyński. 

Ambasador RP w Islandii Aleksander Kropiwnicki

Nowe konkursy Funduszy EOG i Funduszy Norweskich       

Celem wizyty było przedstawienie możliwości, jakie otwiera IV edycja Funduszy EOG i Funduszy Norweskich w obszarze badań podstawowych oraz badań stosowanych i innowacji. Podczas spotkań zaprezentowano konkursy planowane przez NCN i NCBR, a także możliwości nawiązywania współpracy pomiędzy polskimi, norweskimi i islandzkimi instytucjami badawczymi. 

Przedstawiciele NCN omówili założenia programu Badania Podstawowe, m.in. konkursów GRIEG BIS, LANGSPIL oraz Coordination & Capacity Kick-off i Follow-up. Przedstawili również projekt SPARK dotyczący badań polarnych, który będzie wspierać włączenie islandzkich partnerów do dotychczasowej współpracy badawczej realizowanej pomiędzy Polską a Norwegią. 

NCBR przedstawiło natomiast konkurs POLNORIS wspierający badania stosowane i innowacje realizowane przez międzynarodowe konsorcja łączące jednostki naukowe i przedsiębiorstwa. 

Współpraca polsko-islandzka i matchmaking tool

Jednym z głównych tematów wydarzenia była współpraca polsko-islandzka w obszarze badań naukowych. Organizatorzy podkreślali znaczenie budowania trwałych partnerstw badawczych oraz zwiększenie poziomu umiędzynarodowienia badań realizowanych przez polskie i islandzkie instytucje.

Dużym zainteresowaniem uczestników cieszyła się prezentacja nowego matchmaking tool przygotowanego przez NCN. Narzędzie ma wspierać wyszukiwanie partnerów do wspólnych projektów badawczych i ułatwiać tworzenie międzynarodowych konsorcjów jeszcze przed rozpoczęciem naborów wniosków. Spotkania pokazały, że islandzkie środowisko naukowe jest zainteresowane rozwijaniem współpracy z polskimi jednostkami oraz udziałem w nowych konkursach realizowanych w obu programach badawczych, finansowanych z Funduszy EOG. 

Marzena Oliwkiewicz-Miklasińska

Wspólne doświadczenia i międzynarodowa perspektywa 

W programie wydarzeń znalazły się również prezentacje przedstawicieli islandzkiej agencji Rannis oraz norweskiej agencji Research Council of Norway. Swoim doświadczeniem z poprzednich edycji Funduszy EOG i Funduszy Norweskich podzieliła się przedstawicielka Norweskiej Rady Badań (RCN). Uczestnicy mieli również okazję porozmawiać o możliwościach dalszego rozwoju współpracy pomiędzy Polską, Islandią i Norwegią.

Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu współpracy międzynarodowej dla rozwoju badań naukowych oraz wspólnego odpowiadania na współczesne wyzwania społeczne, technologiczne i środowiskowe.

Przedstawiciele NCN i NCBR

Narodowe Centrum Nauki podczas wydarzenia reprezentowali: Marcin Liana, Anna Wiktor, Marzena Oliwkiewicz-Miklasińska, Joanna Węgrzycka oraz Michał Olejnik. Ze strony NCBR w spotkaniach uczestniczył Maciej Jędrzejek.

W ramach konkursu Weave-UNISONO naukowcy z bydgoskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego wraz z partnerami ze Szwajcarii i Austrii zweryfikują genomy lasów bukowych pod względem możliwości adaptacji przy zmiennych czynnikach środowiskowych.

Polski zespół pod kierownictwem prof. dr hab. Jarosława Burczyka z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy w projekcie pt. „Widzieć las poprzez drzewa: zrozumienie znaczenia zmienności genetycznej na poziomie osobniczym dla funkcjonowania lasów bukowych” wraz z partnerami ze Szwajcarii i Austrii zbada znaczenie różnorodności genetycznej buka zwyczajnego dla zdolności lasów do adaptacji do zmian klimatu. Naukowcy przeanalizują ponad tysiąc genomów drzew pochodzących z całego zasięgu występowania gatunku, wykorzystując dane genomowe, monitoring środowiskowy oraz techniki teledetekcyjne. Badania pozwolą lepiej zrozumieć, dlaczego poszczególne drzewa różnią się odpornością na suszę i inne czynniki środowiskowe oraz które cechy mają podłoże dziedziczne. W ramach projektu powstanie również pangenom buka zwyczajnego, prezentujący pełną różnorodność genetyczną gatunku. Uzyskane wyniki mają pomóc w ochronie lasów bukowych i adaptacyjnym zarządzaniu ich zasobami genowymi w warunkach postępujących zmian klimatu. Polski budżet projektu to ponad 2,5 mln zł. Wniosek został oceniony przez szwajcarską agencję SNSF, a NCN i austriacka agencja FWF zaakceptowały wyniki tej oceny w ramach programu Weave.

Weave-UNISONO i procedura agencji wiodącej

Konkurs Weave-UNISONO to efekt wielostronnej współpracy między instytucjami finansującymi badania naukowe, skupionymi w stowarzyszeniu Science Europe. Został ogłoszony w celu uproszczenia procedur składania i selekcji projektów badawczych we wszystkich dyscyplinach nauki, angażujących badaczy z dwóch lub trzech krajów europejskich.

Wyłanianie laureatów opiera się na procedurze agencji wiodącej, w myśl której tylko jedna z instytucji partnerskich odpowiedzialna jest za pełną ocenę merytoryczną wniosku, pozostali partnerzy akceptują wyniki tej oceny.

W ramach programu Weave partnerskie zespoły badawcze składają wnioski o finansowanie równolegle do agencji wiodącej oraz do właściwych dla siebie instytucji uczestniczących w programie. Wspólny projekt musi zawierać spójne plany badań, wyraźnie ukazujące wartość dodaną współpracy międzynarodowej.

Konkurs Weave-UNISONO jest otwarty w trybie ciągłym. Zachęcamy zespoły pragnące podjąć współpracę z partnerami z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Niemiec, Luksemburga oraz Belgii-Flandrii do zapoznania się z treścią ogłoszenia konkursowego i składania wniosków.